5 kw’dan TRT‘ye




Yapım Tarihi - 1977
Süresi - 00:35:00
Bölüm Sayısı - 8
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe, DV
Yayın Tarihi - 06.05.1977

Yönetmen - Serpil Akıllıoğlu
Yapımcı - Ülkü ALÇORA, Turgay Erdemgil
Kurgu - Halit ÖDOK, Abidin Özkan
Seslendiren - Serpil Akıllıoğlu

Hem yazılı hem sözlü kaynaklar aracılığı ile radyoculuğun 50 yıllık geçmişi, 5 KW’lık radyo günleri, ülkemiz ve toplumumuzla birlikte değişen öyküsü sekiz bölümden oluşan bu belgeselle aktarılmaktadır. Programda Devlet Tiyatroları sanatçısı Münir CANAR ile ODTÜ Klasik Türk Müziği Topluluğunun canlandırmalarına da yer verilmektedir.

1. Bölüm- 1920’li yıllardaki radyo anlatılmaktadır. Haberleşme alanında atılan en büyük adımlardan biri olan Alexander Graham BELL’in telefon konuşması ve bir dizi teknik buluş sonucu ortaya çıkan radyo ve radyonun Türkiye’ye gelişi; 1925 yılında Telsiz Tesisi Yasası’yla birlikte İstanbul ve Ankara vericilerinin tesisi, Türk Telsiz Telefon Anonim Şirketi’nin (TTTAŞ) kurulması, radyo işletme yetkisinin TTTAŞ’ye verilmesiyle başlayan ve radyo tarihinde “Şirket Dönemi” olarak bilinen 10 yıllık süreç, dönem yetkililerinden Suat OSMANOĞLU, Vasfi Rıza ZOBU ve Ruşen Ferit KAM’ın anlatımıyla aktarılmaktadır.

2. Bölüm- Başlangıç tarihi 6 Mayıs 1927 olarak kabul edilen düzenli radyo yayınları, radyo müteşebbislerinden Eşref ŞEFİK ile yapılan röportaj, o yıllardaki yerli malı kullanımı ve eğitim seferberliği ile yayın yapma biçimi; Ruşen Ferit KAM, Vedat Nedim TÖR ve Vasfi Rıza ZOBU aracılığıyla anlatılmaktadır.

3. Bölüm- Atatürk’Ün ülke ekonomisiyle ilgili konuşmasıyla başlayan bu bölümde; TTTAŞ ile yapılan 10 yıllık sözleşmenin bitimine doğru devletin radyoyla ilgilenmeye başlaması, TTTAŞ’nin kötü giden ekonomisi, olanaksızlıklar nedeniyle sık sık yer değiştiren radyo istasyonları, Türk müziği ile dünya müzikleri arasında gerçekleşen doğu-batı çatışması, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti’nin radyo yönetimini TTTAŞ’den almasıyla başlayan ve TRT’nin oluşumuna dek sürecek olan devlet radyoculuğu dönemi; Ferit Tan, Suat OSMANOĞLU, Ercüment Behzat LAV ve Safiye AYLA ile yapılan söyleşilerle anlatılmaktadır.

4. Bölüm- 1938 yılında Ankara Radyosu’nun şimdiki binasına taşınmasıyla yayıncılık açısından ve teknik bakımdan yaşanan gelişmeler, Ankara Radyosu spikerlerinden Emel GAZİMİHAL’ın anıları, ilk yayınlarda yaşanan zorluklar, Atatürk’Ün vefatı, İsmet İNÖNÜ’nün Cumhurbaşkanı seçilmesi, 1938 yılında vericilerin çoğalması ile kısa dalga yayınlarının başlaması, Klasik Türk Müziği Korosu’nun kurulması; Muzaffer İLKAR, Muhip ARCIMAN, Saime ARCIMAN, Cevat Memduh ALTAR, Cemal Reşit REY ve Suat OSMANOĞLU ile yapılan söyleşilerle anlatılmaktadır.

5. Bölüm- 1938 sonrası radyoculuğu anlatılmaktadır. Ayrıca; 2. Dünya Savaşı, savaş yıllarında önem kazanan radyo, radyo müze ve kütüphanesinin dönemin Genel Müdürü Macit Akman tarafından açılması, o dönemde yaşanan Erzincan Depremi, savaş nedeniyle tüm basın-yayın ve propaganda araçlarının tek elde toplanması gerekliliği ve radyonun Matbaat Umum Müdürlüğü’ne bağlanması, Vedat Nedim TÖR dönemiyle birlikte değişen yayıncılık prensipleri, o yıllardaki Türk Müziği Korosu’nun çalışmaları, halk türkülerinin radyolarda okutulması gibi konular Faruk YENER, Neriman Tüfekçi, Perihan ALTINDAĞ SÖZERİ, Vedat Nedim TÖR, Senia Eke, Suat OSMANOĞLU, Suat Taşer, Emel GAZİMİHAL ve Başvekil Refik Saydam’ın görüşleriyle aktarılmaktadır.

6. Bölüm- Radyo Çocuk Kulübü programı, Nedim OTYAM’ın program içinde çalışmaya başlaması ve Çocuk Korosu’nun kurulması, Radyo Dairesi ile Çakırlar Vericisi’nin kurulma çalışmaları, radyodaki spikerlik sınavları; Elife GÜRAN, Tarık Gürcan, Berter TALİ, Muzaffer Eke, Senia Eke, Cevat Memduh ALTAR, Nedim OTYAM ve Neriman HIZIRLIOĞLU’nun anlatımıyla aktarılmaktadır.

7. Bölüm- 1948 Londra Olimpiyatları’nın radyodaki yayını, çok partili hayat, Demokrat Parti’nin kuruluşu, 21 Temmuz 1946’daki muhalefet partilerinin de katıldığı ilk tek dereceli genel seçimler, siyasal hayatın genişlemesiyle radyonun ön plana çıkışı, Basın-Yayın ve Turizm Genel Müdürlüğü’nün kuruluşu, radyonun çok partili hayata uyarlanması, 1949 yılında İstanbul Radyosu binasının hizmete girmesi ve İzmir Radyosu’nun açılması; İsmail Torun, Selahattin Küçük, Faruk YENER ve Tarık Gürcan’ın anlatımıyla aktarılmaktadır.

8. Bölüm- Transistörlü Radyo’nun hayata girmesi, ABD ile ilişkilerin güçlenmesiyle, Marshall Yardım Planı, Kore Savaşı, yeni kısa dalga vericisinin hizmete girmesi, Çakırlar Vericisi, NATO ile başlayan ilişkiler ve bunun radyo yayınlarına yansıması, 10 Kasım 1953 tarihinde Atatürk’Ün naaşının Anıtkabir’e taşınması; radyoda değişen müzik yayınları, 1960 İhtilali; Adnan ÖZTRAK, Mahmut Tali ÖNGÖREN, Faruk YENER, Salih Akgül, Faruk Güvenç ve Suat Taşer’in anlatımlarıyla aktarılmaktadır.



Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ