Polis Filmi
Bu çeşit filmler, gizemli (esrarlı) bir olayın aydınlığa kavuşturulması temeline
dayanır. Bunu sağlamak için ortaya karanlık, gizemli bir olay sürülür (bir
cinayet, bir soygun, bir kaybolma...); bu olayla yakın ilgisi bulunan kişiler
tanıtılır; bu kişilerin kuşkulu olabilecek yönleri belirtilir; olayın
aydınlatılmasına yarayabilecek kimi ipuçları ortaya konur. Olaylar sıkı bir
mantık çerçevesinde gelişir, sonun da bir çözüme ulaşır. Polis filmlerinde,
olayı aydınlatmakla görevli bir kimse (bir polis, bir dedektif, bir gazeteci...)
vardır. İzleyicinin kendini bu kişinin yerine geçirebilmesine, olayı birlikte
çözebilmesine çalışılır.
Gangster Filmi
Amerika’daki gangster çevrelerini konu alarak gelişen bir polis filmi çeşididir.
Özellikle sesli si nemayla birlikte gelişmiştir. Gangster filmleri, Amerikan
kentlerini haraca kesen, kenti kendi «nüfuz bölgelerine» bölen, bu nüfuz
bölgelerini genişletmek için birbiriyle zaman zaman; polisle her vakit çatışan
gangster çetelerini konu alır. Polis filmlerinden ayrı olarak gangster
filmlerinde, olaylar kadar kişiler de önem taşır. Kimi zaman bu önem, bir özyapı
incelemesi, çözümlemesine dek yatır. Gangster filmleri kimi zaman toplumsal
eleştiri özelliği de taşır: insanların belirli koşullarda nasıl gangsterliğe
itildikleri anlatılır; gangsterler, yaşama savaşımı içinde, kendilerini
çevreleyen sert kurallara başkaldıran umutsuz insanlar olarak ele alınır.
Gangster filmleri, toplumda değişen değer yargılarına göre, kimi zaman
gangsterlerin, kimi zaman da bunlarla uğraşan yasa adamlarının açısından ele
alınıp işlenir. Gangster filmlerinde, bu özellikleri bakımından öbür türlerden
(ağlatı, dram, serüven, destan...) öğeler yer alabilir. Bu çeşit filmler
genellikle çok canlı, devinimli bir hava içinde, hızlı bir tartımla gelişir.
Çevre, bezem, aydınlatma, ses, devinim başta gelen öğelerdir. Kurgu büyük önem
kazanır.
Kara Film
Polis filmlerinin İkinci Dünya Savaşı içinde gelişen bir çeşididir. Kara film,
suçlu çevresini ruhbilimsel özellikleriyle yansıtır, bu çevreyi çok kez bu
çevrede birinin açısından ortaya koyar. Soygun, uyuşturucu özdek kaçakçılığı,
şiddetli ölüm, şantaj, seks... kara filmlerin başlıca öğeleridir. Suçlular kadar
bu suçlularla savaşan yasa adamlarının da olumsuz yanlan belirtilir. Gergin,
boğucu, ürkütücü bir hava içinde gelişir. Kara filmlerde, öbür polis filmi
çeşitlerindeki bütün önemli öğeler olduğu gibi yer alır, ayrıca dramatik yapıya
temel olan izlek de titizlikle işlenir.
Kaynak
Nijat Özön
100 Soruda Sinema Sanatı, İstanbul, Gerçek Yayınevi, Nisan 1984, s: 147
