Belgesel Sinema

Sinemanın ele aldığı konulardan korku, bilim kurgu, komedi gibi türlerden anlatım ve işleyişi en zor sinema çeşididir. Belgesel film çeşitlerinin çekim tekniği en zoru, hatta sinema çeşitlerinin doruk noktası Belgesel Sinemadır.

Belgesel Sinema, belgesel değil sinema türüdür...

Doğal çekim teknikleri ve doğal anlatım
Yapay çekim teknikleri ve sinema dili

"İmparatorun Yolculuğu" filminde doğal çekim teknikleri ve doğal bir anlatım kullanılmıştır. Penguenlerin yolculuğu hiç müdahale edilmeden gözlemlenmiş ve belirli bir senaryo dahilinde doğal bir anlatım diliyle anlatılmıştır.

Gerçek bir olayı hiç yorum yapmadan, belgelere dayanarak ancak sinema tekniklerini ve oyuncu kullanarak yeni baştan yaratılmasıyla oluşur. Bu nedenle hem iyi bir araştırma yapılarak belgeler toplanır, hem de senaryo kullanılır.

Belgesel Sinema, sinemanın kullandığı her tekniği kullanabilir. Amaç belgelere dayanarak yaşanmış bir olayı sinema seyircisine anlatmaktır. Konu olarak sınırsızdır. Anlatım tarzı yönetmenin hayal gücüne ve sinema tekniğine kalmıştır.

Ne kadar sade olursa seyirciye o kadar bilgi verici ve eğitici olur. Yönetmenin konuyu sade bir dille anlatması yerine sinema tekniklerinden yararlanarak etkiyi artırması veya azaltması da mümkündür. Ancak belgelerden sapılmamalı, yanıltıcı bilgi verilmemelidir. Eğer saptırılan bilgiler verilirse bu propaganda belgeseline dönüşen bir film haline gelebilir.

Örnek vererek açıklamak gerekirse Tolga ÖRNEK tarafından yönetilen "Gelibolu" filmi Belgesel Sinemadır.

Gelibolu belgeselini diğer belgesel türlerinden ayıran özellikleri ve nedenlerini inceleyelim.

1 - Belgeselin süresi (90 dakika) uzun metraja girmektedir. Belgesel filmin tarifinde 30 dakikayı aşmamak koşuluyla süresi artık pek rağbet görmese de, 52 dakikalık belgeseller yapılsa da bunlar uzun metraj sayılmazlar.

2 - Gelibolu belgeselinde görsel efektler, gerçek patlamalar, makyaj, ışık, bilgisayar animasyonları gibi sinema teknikleri kullanılmıştır. Kostümler dönemin giysilerine uygun olarak ve belgelere dayanarak tasarlanmıştır. Oysa diğer belgesel türlerinde ya gerçek kıyafetler kullanılır ya da döneme ait görüntülerden yararlanılır.

3 - Uzman ve danışmanlardan röportajlara yer verilmiştir. Yeni belge yaratmak ve olayı objektif olarak seyirciye vermek için uzman görüşlerinden yararlanılmıştır.

4 - Günümüzde Çanakkale Savaşı ile ilgili duyduğumuz efsanelere dayalı bilgiler bu filmde yer almamaktadır. Bu da çok uzun bir süre araştırma yapıldığının göstergesidir.


Kaynak
Hayri Çölaşan