Eleştirmenlere ihtiyaç Var


Kürt Sineması gelişiyor aslında, ben umutluyum. Tarafsız düşünen, filmin kendisini eleştiri merkezinde gören bir kaç sinema eleştirmeni de çıksa, Kürt Sineması’na destekleri en az ismi geçen yönetmenler kadar olur diye düşünüyorum.

İsviçre’de yasayan Kürt yönetmen Yusuf Yeşilöz’ün “Dünyalar Arasında” adlı belgeseli Avusturya’da geçtiğimiz mayıs ayında yapılan bir festivalde “en iyi belgesel” ödülü almıştı. Yesilöz’ün filmi sinema ve televizyonculukta belgesel sinemanın ne kadar önemli ve etkileyici olduğunu ve Kürtler olarak belgesel sinemaya ihtiyacımızı da bizlere hatırlatan bir eser. Yesilöz’le çalışmaları ve Kürt sineması üzerine bir röportaj gerçekleştirdik.

1- Öncelikle seni tanıyalım.
1964 yılında Orta Anadolu’nun Xalikanli (Gölyazı) isimli bir Kürt kasabasında doğdum. Çocukluğum ve gençliğim bu kasabanın bir mezrasında geçti. Ailem koyunculuk ve sonraları nakliyatçılık ile meşguldü. 1987 den beri İsviçre de yaşıyorum. Yüksek eğitimim olmadı, İsviçre’de özel bir okulda „Goethe Almanca Diploması“ eğitimi gördüm.

2- Sinema ya da film üzerine eğitim aldın mi?
Aslında uzun yıllar edebiyat ile uğraştım. Kürt Edebiyatı’ndan yaklaşık 15 kitabi Almancaya kazandırdım. Çoğu kendi tercümelerim. Almanca yazılmış ve çeşitli dillere tercüme edilmiş 5 romanım var. Zürih’te bir yıl “Kamera Dili” üzerine eğitim aldım. Yaptığım filmlerde bu eğitimin faydasını gördüm diyemem aslında. İngilizcede kullanılan “learning by doing” (yaparak öğrenmek) deyimi benim durumuma uygun düşüyor. Film ve edebiyat şimdilik paralel gidiyor. İlerde hangisi daha ağır basar bilemiyorum, fakat film çok yorucu.

3- Şimdiye kadar kaç film ya da belgesel çektin?
Şimdiye kadar İsviçre Devlet Televizyonu SF ve Alman, Avusturya ve İsviçre ortak kültür kanalı 3sat için yaptığım 3 belgesel var: Hungern gegen Wände (Duvara Karşı Açlık), Zwischen den Welten (Dünyalar Arasında) ve Das Alevitische Lied (Alevi Türküsü – Alevilerin cem ayinini konu ediyor). Filmlerim yukarıda ismi geçen kanallar ve Alman ZDF kanalının belgesel programında gösteriliyor. Ayrıca uluslararası bir çok festivalde yer alıyor. Şimdiye kadar edebiyat ve film için aldığım 5 ödül var.

4- Dünyalar Arasında belgeseli fikri nasıl oluştu? Güli'nin belgesel bittikten sonraki tepkisi ne oldu?
Bu belgeseli yapma fikri, 2000 li yılların başında doğdu. Göç kavramı, dünyanın her tarafında çok tartışılan konular arasında. Her siyasi, sosyal ve kültürel kesimden insanlar bu tartışmaya dahil oluyor. Ben de uyanan izlenim: göçü yaşamış insanların kendisi çok az söz sahibi oluyor bu tartışmada. O nedenle deyim yerindeyse, kendi penceremden bir göç hikayesi anlatmaya çalıştım.

Güli'nin samimi ve içten anlatımları ve hayat hikayesinin "renkli" olması insanların ilgisini çekti, kendisine çok iyi tepkiler geldi batili insanlardan. Filmin başlangıcında tereddütleri olan Güli, sonuçta filmde yer aldığı için çok mutlu olduğunu söyledi.

5- Belgeselde yer alan eski görüntüleri elde etmek zor oldu mu?
İsviçre Televizyonu’na çalıştığım için, onlardan görüntüleri almamız zor olmadı. Aile videoları da, Güli tarafından bana taksit halinde verildi. Onun güvenini kazandıktan sonra, böylesi "intim" sayılan görüntülerin verilmesi kolaylaştı.

6- Ne tür konulara eğiliyorsun belgesellerinde?
Özellikle, „Göç ve Kimlik Değişimi“ ve yaşanılanın (örneğin: hapis ve işkence) insanların daha sonraki yaşamları üzerinde etkisi vb. konular.

7- Yeni bir projen var mi?
İsviçre’ye göç etmiş yabancı müzisyenler ve müzikleri, „gurbetin“ sanatları üzerine etkileri konusunda bir belgesel çalışmam var. Bir yıla kadar bitirmeyi umut ediyorum.

8- Belgesel film yapımının zorlukları neler? Kürt çevrelerinden destek bulabiliyor musun?
Film yapmanın çok zorluğu var, ekonomik sorundan tutun, ilişkileri sağlamaya kadar bir çok sorun var. Ayrıca çalıştığım televizyon kanalları batili olduğundan, bazen onlara konuyu anlatmada güçlükler yaşıyoruz. Filmlerimin dili Almanca ve İngilizce olduğundan ve ayrıca direk Kürtler ile çalışmadığımdan bir destek beklentisi olmuyor. Kürt ya da Türk dostlar, filmlerimden bati basını vasıtası ile haberdar oluyorlar. İlgileri iyi.

9- Diğer Kürt yönetmenlerle ilişkilerin nasıl?
Bazıları ile ilişkim var, görüş alışverişinde bulunuyoruz, dertleşiyoruz.

10- Kürt filmleri veya sineması hakkında ne düşünüyorsun? Kürt sineması var mi? Kürt filmini nasıl tanımlarsın?
Bence Kürt Sineması son yıllarda iyi ürünler yarattı. (muhakkak Kürt televizyonlarının da burada bir payı var) Bahman Ghobadi, Hineer Salem, Yüksel Yavuz, Ayşe Polat ve diğerlerinin dünya sinemasının nabzının attığı, ünlü uluslararası film festivallerine katılma basarisi göstermeleri veya oralarda ödül almaları Kürtlerin hepsi için büyük bir kazanım. Bu yönetmenlerin hepsi genç, dinamik ve güçlü karakterlere sahipler. Kayda değer bir başka gelişme ise bu yönetmenlerin filmlerinin bati ülkelerinde Kürtlerin dışında şirket ve kültür çevreleri tarafından desteklenip, dağıtılması. Bati ülkelerinde sinema, kendi seyircisi olan büyük bir sektör. Kürtler de bu hala yerleşmemiş. Kürt Sineması gelişiyor aslında, ben umutluyum. Tarafsız düşünen, filmin kendisini eleştiri merkezinde gören bir kaç sinema eleştirmeni de çıksa, Kürt Sineması’na destekleri en az ismi geçen yönetmenler kadar olur diye düşünüyorum.

11- En beğendiğin filmler ve yönetmenler?
Burada çok yönlü film seyretme imkanımız var. Ödül alan tüm filmlere her sinemasever gibi ben de bakıyorum. İsmini sayacağım çok sinema yazarı olur. Fakat bazı film kareleri yıllar boyu hafızada canlı kalır. İşte bu güçlü karelerin, diyalog ve resmin ayni oranda etkileyici olduğu bir kaç film sayarsam, bunların yönetmenleri sizin de tanıdığınız Yılmaz Güney ve „Guelwaar“ ya da „Moolaade“ adlı filmlerin yönetmeni Senegal asilli Ousmane Sembene olur. Her ikisinde de gördüğüm bir benzerlik: film kahramanlarının direnişçi ve gururlu olmaları.

12- Kürt sinemasının gelişmesi için ne yapılmalı?
Manevi ve maddi destek; yapıcı eleştiri; filmlere sinema gözü ile bakılmalı. Kürt sinemasına kendi seyircisini yaratmada destek olunmalı.




Kaynak
www.kurdishcinema.org özel!
YUSUF YESILÖZ İLE RÖPORTAJ
DEVRİM KILIÇ