Cumhuriyetten önce sokaklara direk dikilip, üzerine kandil
asılırmış, Yağ ile çalışan bu kandilleri Nur-i Ziya Efendisi isimli bir görevli
dolaşıp uzun bir sırıkla kandilleri yakarmış. Tesla elektriği bulduğunda ilk olarak bir
köyün sokaklarını aydınlatmıştı. Edison ise lambayı sokağı aydınlatarak insanlara tanıtmıştı. O zamandan
itibaren elektrikle çalışan sokak lambaları karanlıkta sokakları aydınlatmak için kullanılmaktadırlar.
Sokak lambaları gece yapılan çekimlerde en sık karşılaşılan ışık
kaynaklarıdır.
Sokak lambaları çoğu kez elektrik tellerini taşıyan direklere takılmakta. Bu
direkler ise köylerde, ilçelerde ahşap direkler, metal direkler ve son
dönemlerde beton direklerden oluşuyor. Şehir merkezlerinde ise daha estetik,
ferforje veya genelde döküm görsel bir aksesuar olarak
kullanıldıklarından oldukça güzeldirler. Bu nedenle bir çok sanatçıyı
etkilemişlerdir.
Sokak Lambası Işığının Analizi
Sokağın fotografını veya çekimini yapacağımızda sokak lambalarını
kullanabiliriz. Sokaklarda kullanılan lambaların renk
sıcaklıkları çok farklıdır ve bu lambalar altında geçen çekimlerde mutlaka
Kelvinmetre ile ölçüm yapılmalıdır. Genelde köylerde ve sokaklarda 2500w,
caddelerde 5000w, meydanlarda ise 10000w gücünde sokak lambaları vardır. Bu ışık
gücünün yüksekte oluşu ve tozlu, kirli olması şiddetini ciddi ölçülerde etkiler.
Mümkünse sokak lambası yerine aynı mantıkta profesyonel projektörler
kullanılmalıdır. Ancak sokağın tamamını kamera görüyorsa renk değerleri
hesaplanarak ve filtre ile düzeltilerek çalışabiliriz.
Sokak lambaları daha çok alanı aydınlatabilmek için yüksektedirler. Işık
üstündeki reflektör nedeniyle yere doğru yayılır. Toz, havadaki partiküller veya
sis etkisiyle ışık huzmeleri oluşur ve lambanın aydınlattığı alan daha net
gözlemlenir. Yukarıdan gelen ışığın altında durulduğunda sert gölgeler oluşur.
Bu etkileriyle sokak lambaları bir çok ressama konu olmuşlardır.
Sokak lambası eğer bir duvarın önündeyse, duvarda lambanın özelliğine göre
dereceli bir ışık geçişi meydana gelir. Lambanın gövdesi içinden yayılan ışık
efektler meydana getirir. Sokak lambalarının 25 metre gibi belirli bir arayla
dikilmesi nedeniyle sokağın geneline bakıldığında lambanın bulunduğu yerler
ışıklı diğer yerler karanlık olmak üzere güzel bir ışık armonisi oluştururlar.
Sokak lambasının ışığı, etkisi altındaki bütün objelerin gölgelerini
uzatacaktır. Gölgeler lambanın merkezinden itibaren dairesel bir şekilde
oluşacaktır. Bu durum ışıkla perspektif yaratmanın esasıdır.
