Işık görünemez. Işık ancak bir
cisme çarpıp gözümüze yansıdığında göz tarafından veya objektife yansıdığında
kamera tarafından görünebilir. Işığın görünebilmesi için özellikle efekt olarak
kullanılan bir yöntem de sisten yararlanmaktır.
Sis ışığı içinden geçirirken sise çarpan ışık görüntülenebilir. Görsel olarak
ışık huzmeleri çok güzel bir efekt verir. Buna sis efekti diyoruz.
Sis (Fog)
Doğada bir tabiat olayı olarak sis görmek mümkündür. Soğuk bir havada sıcak su
buharı yükselirken sis oluşturur. Su buharı sıcak havalarda da sis oluşturur
ancak bunu gündüz görmek ancak çok uzak mesafelere baktığımızda mümkündür.
Mesafe uzadıkça kontrast düşer ve sisi hissederiz.
Sis havada askıda olan su damlacıkları nedeniyle deniz seviyesinde görüşü
azaltan bulutsu tabakadır. Kara yakınında duman biçiminde oluşur. Genellikle sis
oluşmasında sıcak hava ile soğuk su yüzeyinin karşılaşması ve havanın çiy yapma
sıcaklığının altına düşmesi gerekir.
Sis, su buharının yoğunlaşması veya donarak kristalleşmesi sonucu ortaya oluşan
çok küçük su damlacıkları veya buz kristallerinden meydana gelir. Sis büyük
ölçüde güneş ışığına engel olur ve yer yüzündeki yatay görüş mesafesini düşüren
bir meteorolojik bir olaydır. Sis, bir alçak seviye bulutu olan Stratus
bulutunun yerde veya yere yakın seviyede oluşması olarak da bilinir.
Sis Çeşitleri
Kuvvetli Sis, 0-200m, Görüş Uzaklığı
Mutedil (Orta) Sis, 200-500m, Görüş Uzaklığı
Hafif Sis, 500-1000m, Görüş Uzaklığı
Doğada Sis Türleri
Radyasyon Sisi
Açık ve durgun gecelerde ısı kaybı sebebiyle yer yüzeyi ve yüzeye yakın hava
soğur. Yerden yukarı doğru yükseklik arttıkça atmosferde ters bir sıcaklık
dağılımı ortaya çıkar. Alt seviyelerde hava soğuktur. Yükseklik arttıkça
sıcaklık da artar. Soğuma havanın çiğ noktasına kadar inerse sis meydana gelir.
Gece başlar, gündüz hava ısınınca, öğleye doğru ortadan kalkar.
Adveksiyon (Yatay Hava Hareketi) Sisi
Sıcak ve nemli havanın soğuk bir yüzey üzerine hareketi ile alt katmanların
soğuyarak su buharının yoğunlaşması sonucu oluşan sislerdir.
Oroğrafik (Yer Şekili) Sis
Yatay hareket eden havanın yer şekli etkisiyle yükselerek soğuması neticesinde
oluşan sislerdir. Yer şekli etkisiyle yükselme hafif hafif ve yataya yakın
olmalıdır.
Cephe Sisleri
Karşılaşan iki farklı hava kütlesinden sıcak olanın soğuk olan üzerinde
yükselerek soğuması neticesinde oluşan sislerdir.
Yapay olarak sis elde etmek de mümkündür. Özellikle sinema ve tiyatroda
kontrollü olarak sis elde etmek amacıyla sis makineleri üretilmiştir.
Sis makinesini elektrikli rezistans yardımıyla hazne içine konan sıvıyı ısıtarak
bir basınç yaratan, el ile veya uzaktan kumanda ile hazne kapağını açarak
ısınan sıvı buharının dışarı çıkmasını sağlayan bir düdüklü tencereye
benzetebiliriz.
Sis makinesini dekorun istediğimiz yerine koyar, bir kumanda kablosu ile uzaktan
sis çıkmasını sağlayabiliriz.
Sis makinesinin içine konulan sıvının daha fazla buharlaşması ve havadan hafif
olarak yukarıya doğru veya istenildiği üzere havadan ağır olarak aşağıya doğru
yayılmasını sağlamak amacıyla özel sıvı karışımları üretilmektedir.
Bu yapay sis insan ile temas ettiğinde nefes almasını engelleyen zehirli
maddelerde üretilmez. Ayrıca bu sıvının güzel kokması da içine konulan
kimyasalın hoş kokulu aroma şeklinde üretilmesi de sağlanmıştır. Muz, vanilya
veya kokusuz sis sıvıları üretilmektedir.
Fakat sis makinesinin en fazla kullanım alanı efekt amaçlı disko, konser veya
müzikli eğlence yerlerindedir. Sis renkli ışıkların daha fazla etkili olmasını
ve görsel bir gösteri halinde sunulmasına olanak tanır.
Efekt spotları sis yardımıyla ışığı istenilen efektte fona, dekora, zemine veya
dans eden insan, seyirci üzerine uygulanmasını sağlar. Eğer sis olmazsa bu etki
azalır. Hatta belli olmaz.
Bir opera sırasında veya tiyatroda sis yardımıyla yangın, puslu bir hava
izlenimi verilebilir. Yoğun sis içine saklanılarak kaybolma hareketi
yapılabilir.
Korku amaçlı kullanılabilir. Kurt sisli havayı sever mantığı ile sisin yarattığı
insan üzerindeki belirsizlik ve görme bozukluğu kullanılarak korku ve ürperti
yaratılabilir. Mezarlıkta yapılan bir çekimde sis yardımıyla belirsizlik
yaratılabilir.
Sis içinden çıkan bir kamyonun etkisi ürkütücü olabilir. Bu yönetmen ve görüntü
yönetmeninin yaratmak istediği etkiye bağlı olarak sis makinesi kullanılarak
yaratılabilir.
Sis ışık kaynağının yeri, şiddeti ve açısı hakkında bilgi sahibi olmamızı
sağlar. Bu etki kullanılarak bir mağaranın ağzının yeri, mağara ağzının çıkış
kapısı veya giriş kapısı etkisi zaman yani gece mi?, gündüz mü? olduğu seyirciye
anlatılabilir.
Bir uçak veya araba kazasında enkazdan çıkan dumanlar sis makinesi yardımıyla
verilebilir. Araba içine egzoz gazının dolması veya bir odaya gaz doluşu sis
makinesi ile verilebilir. Uzay gemisinin kalkışı veya sigara dumanı sis makinesi
ile abartılabilir.
Geniş alanlara pencerelerden giren güneş ışığı sis ile görsel bir efekt haline
dönüşebilir.
Açık alanlarda sis makinesinin kullanımı biraz tecrübe gerektirir. Rüzgar sisi
hızlı bir şekilde dağıtır. Rüzgar hesaplanmalı ve rüzgar yönüne göre sis
makinesi yerleştirilmelidir. Sisin geniş alana homojen bir şekilde yayılması
için sis makinesinden çıkan sisin dağıtılması gerekir. Bu sis makinesi başına
geçen bir kişinin sisi dağıtması ile sağlanabilir.
Uzak mekanlara taşımak, tavana asmak veya bir cihazın içine monte etmek için
küçük sis makineleri de üretilmiştir.
Kaynak
Sis Makinesi Kullanım klavuzları
http://www.meteor.gov.tr
