Madende Çekim Yapmak

Yapılan çekimin niteliğine, yönetmenin tercihine göre madenden görüntü almak gerekebilir. Bu durumda çekimin yapılabilmesi için iki yol var. Birincisi dekor kurarak çekim yapmak, ikincisi ise madene inerek doğal ortamda çekim yapmaktır.

Eğer sinema filmi veya televizyon dizisi gibi uzun süre kullanılacak bir format çekiliyorsa stüdyo, plato veya terkedilmiş, yüzeye yakın bir eski maden ocağı, hatta mağarada bile çekim yapılabilir.

Ancak bir belgesel çekiminde özellikle insan unsuru varsa ve madencilerin doğal yaşamları, çalışmaları çekilecekse madene inmek gerekecektir.

Maden, çalışma alanı olarak zor bir mekandır. Madendeki metan gazının (grizu) patlama tehlikesi, degaj tehlikesi ve elektrik kontağından çıkabilecek bir yangın tehlikesi hem film ekibine hem de madencilere ölümle sonuçlanacak tehlikeler yaratabilir. Bir madende ortalama her vardiyada 200 üzerinde işçi çalıştığı varsayılırsa kimse başkasının hayatını film çekeceğim diye riske atamaz.

Film ekibini bir kenara bırakın zaten madende çalışan her görevlinin, hatta çeşitli nedenlerle madeni gezen bir ziyaretçinin bile yüksek seviyede güvenlik önlemleri olan giysiler, solunum cihazı, kask ve güvenlik önlemlerini içeren malzemeleri kullanması gerekiyor.

Bu durumda madende çekim yapılabilmesi için çekim ekibinin de aynı önlemleri alması ve madene girişte ne yapması, verilen cihazları nasıl kullanması gerektiğini anlatan ufak bir eğitimden geçmesi gerekiyor.



TTK tarafından yayınlanan ''Maden Ocaklarında İş Güvenliği El Kitabını'' okumakta yarar var. Bu sayede kendimize ve başkalarına zarar vermeden madene inebiliriz.



Çekim İzni

Madende çekim yapabilmek için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na yazı yazarak izin almak gerekiyor. İzin yazısında çekimin niteliği, amacı, çekim tarihleri ve çekimin yapılacağı bölümler yazılmalı. Müsteşar onayladıktan sonra yazı Türkiye Taş Kömürü İşletmelerine gönderiliyor. Çekim yapacağınız tarihte TTK ya giderek müdürler ile görüştüğünüzde onlar sizi gerekli birimlere yönlendiriyor.

Özel Madenler ve Rödovans Alanlarından çekim için yazılı izin almaya gerek yok. Maden işletmesinin sorumlusunu ikna etmek yeterli. Ancak daha sonra doğabilecek anlaşmazlıklar nedeni ile izin yazısının elinizde olmasında yarar var.

Madenlerde fotoğraf veya video çekmeye ait bir yürürlülük bulunmamasına karşın, güvenlikten sorumlu birim ve yetkililer riskli madenlerde ya çekime kesinlikle izin vermeyecektir ya da Üzülmez Maden Ocağı gibi metan gazının yoğun olmadığı ve patlama, yangın riskinin az olduğu yerlerde, mühendisler eşliğinde ve mühendislerin gaz ölçümü yapıp onay verdikten sonra çekime izin verilecektir.

İzin Yazısı Örneği .doc




Kıyafet

Madene girmek için ziyaretçiye statik elektriğe neden olmayacak madencilerin de giydiği beyaz veya lacivert renkte pamuklu kıyafetler verilmektedir. İç çamaşırları dahil soyunma odasında değiştirilerek madende kullanılacak uygun kıyafetler giyilir. Kask takılır ve başınıza göre ayarlanır. Ayakkabı da değiştirilerek çelik tabanlı lastik bot verilmektedir. Özellikle bayanlar ve küçük numara ayakkabı kullananlar biraz zorlanabilirler, çünkü bot numaraları 40 dan başlamaktadır. Madenden çıkışta soyunma odasında duş alabilir ve kıyafetlerinizi teslim edebilirsiniz. Havlu götürmeyi unutmayın.









Lamba

Kıyafetler giyildikten sonra toplu olarak donanım bölümüne gidilerek buradan kask üzerine takılacak lamba alınır. İki tür lamba var. Bir tanesi kablolu ve bataryalı, batarya kemere takılır. Yaklaşık 1 kg ağırlığındaki batarya 16 saat lambayı yakabilir. diğeri ise bataryasız kablosuz lamba. Bu tür lamba genelde mühendislere ve yöneticilere verilmekte. Yaklaşık 16 saat lambayı yakacak enerjisi var. Çekim için özellikle kameraman bu tip lambayı kullanarak yükünü hafifletebilir kablodan kurtulabilir.







Solunum Cihazı

Madendeki doğal çalışma şartlarından her an metan gazı artış gösterebilir, bir patlama veya yangın çıktığında içerideki oksijen oranı azalabilir. Bu nedenle herkesin belindeki kemere takılacak bir solunum cihazı verilmektedir. Ağırlığı cinsine, işlevine ve özelliğine göre değişen mecburi takılması gereken solunum cihazı, kapalı sistem çalışan, kendi ciğerinizdeki karbondioksit içeren havayı solunabilir oksijen haline getiren ve temiz havaya ulaşana veya asansörle madeni terk edene kadar sizi idare edebilecek bir donanımdır.





Kozlu Müessesesinde kullanılan ise Oksijenli Ferdi Kurtarıcı (OFK) olarak adlandırılır. Bu maskeyi kullanan kişi ortamdaki havayı teneffüs etmez cihazın kimyasal olarak ürettiği oksijeni teneffüs eder. Ağırlığı 2,2 kg’dır. Kullanma süresi de harcanan efora bağlı olarak 30 dakika ile 2,5 saat arasında değişir.



Solunum cihazları olarak Üzülmez Müessesesinde Ferdi Karbon Monoksit (CO) maskesi kullanılmaktadır. Bu maskeler, ortamdaki patlama sonrası açığa çıkan karbon Monoksiti filtre ederek solunabilir bir Oksijen sağlar. Kullanıcı ortamdaki havayı teneffüs eder. Ağırlıkları 1 - 1,5 kilogramdır. Kullanım süresi de 1 saattir.




Kaynak
Nevzat Ünlü (TTK Kozlu Müessesesi İş Güvenliği Başmühendis)
Hayri Çölaşan (Fotoğraf)
Maden Ocaklarında İş Güvenliği El Kitabı (TTK / JICA) Ocak 2009