Baş Boşluğu

Yapılan resim çerçevesinde konu olarak bir insan işleniyorsa, (*) insanın başı üzerinde bir miktar boşluk bırakmak gerekir. Çerçevenin üst kısmıyla baş arasındaki bu bölgeye Baş Boşluğu denir.

Baş Boşluğu yakın plan yüz çekimlerde, sadece kafa çekimlerinde ve çok genel planların içindeki, insan çekimlerinde dikkate alınmaz, kompozisyon içinde değerlendirmek gerekir.

(*) - Normal olarak insan dik durur. Eğer özel bir çerçeve düzenlenerek insanın ters durduğu veya eğik olduğu durumlarda bile aynı boşluk verilmelidir.



Normal Baş Boşluğu
Normal baş boşluğu, insanın olduğu gibi görünmesini sağlar. Yani vücut bakımından normal ölçülere en yakın görüntü alınmış olur. En azından psikolojik olarak bu sağlanmış olur.

Ferah, rahat bir çerçeve içinde yer alan bir insan vücudu görüntüsü elde edilmiştir.

Yüzyıllardır yapılan resimlerde, usta ressamların bulduğu bu yöntem doğrudur.

Çerçeveyi düzenleyenin buna kesinlikle uyması beklenemez. Ancak yüzyıllardır insanlar bu çerçeveye alıştırılmıştır. Aksi bir çerçevede rahatsız olacaktır.

Kamera ile yapılan çekimlerde, normal baş boşluğunu devamlı sağlamak gereklidir. Bunun için kameraman devamlı çerçeve düzenlemesi yapmak zorundadır. Hareketli bir insan çekimi yapılıyorsa, baş boşluğu korunarak o insan takip edilmelidir. Baş boşluğunun korunması esastır.



Az veya Olmayan Baş Boşluğu
Baş boşluğu hiç verilmediğinde, o insanın bulunduğu ortamda sıkışmış gibi görünmesine neden olur. Baş boşluğu verilmediğinde neden olunan bu sıkışmışlık etkisi uzun süren planlarda veya bütün planlarda kullanılırsa seyircide psikolojik bir baskıya neden olur.

Senaryo veya konu ferahlatıcı bile olsa seyirci ister istemez sıkılacaktır.

Kamera ile yapılan çekimlerde baş boşluğu verilmiyorsa, insanın doğal doğrulma, yaylanma hareketleri sırasında başının bir bölümü çerçeve dışına çıkıp, içeri girecektir. Salınım boyutuna göre oran büyüyecektir. Hareketli insan çekimlerinde insanın yürümesi sırasındaki doğal yaylanması sırasında çerçeve dışına tüm kafası bile çıkabilir. Bu nedenden kameramanın bu boşluğu koruması gerekir, yada baş boşluğunu artırması söz konusudur.



Fazla Baş Boşluğu
Baş boşluğu aşırı verildiğinde, o insanın bulunduğu ortamda olduğundan daha küçük bir yer kaplaması söz konusudur. Bu durumda o kişi küçültülmüş olur. Bunun psikolojik etkisi de o insanın önemsiz olduğu, küçük vücutlu bir insan olduğu anlamları çıkarılabilir.

Çerçevede verilen bu boşluktan bir şeyin çerçeve içine girerek ve hatta insanın kafasına düşeceği anlamı da çıkarılabilir.

Kamera ile yapılan çekimlerde insanın doğal salınışları yüzünden baş boşluğunun daha da artması söz konusudur.

Bazen kameramanın insanın aşırı hareketliliğinden, kafası çerçeve dışına çıkacak paniğiyle ister istemez baş boşluğunu artırdığı gözlemlenmiştir. Bu psikolojik durumdan kurtulmak için tecrübe gereklidir.

Kameramanın zor durumda kalmamak için verdiği aşırı baş boşluğu, yönetmen tarafından istenmeyen çerçevelere neden olabilir.