Yapım Tarihi - 2012
Süre - 00:45:30
Format - Uzun Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - Yücel Ünlü
Yapımcı - Yücel Ünlü
Metin Yazarı - Özgür Bener
Yönetmen Yardımcısı - Semiha Yalılı
Kamera Mehmet Karakoca, Hakan Hücum, Süleyman Özüdoğru
Yapım Yardımcısı - Ömer Ayaz, Yasin Öksüz
Kurgu - Duygu Dündar
Araştırma - Nesrin Altunkaya, Begül Şen, Özgür Bener
ARŞİV
Afyonkarahisar Belediyesi, Afyonkarahisar Arkeoloji Müzesi, Kocatepe Gazetesi,
Türkeli Gazetesi, Kanal 3 Televizyonu, Toprak Mahsulleri Ofisi, TMO Haşhaş ve
Alkoloidleri Başkanlığı, Afyon Alkoloidleri Fabrikası, Afyonkarahisar Otobüs
Terminali İşletmesi, Aydeniz Yağ İmalathanesi, Cumhuriyet Halk Partisi, Demokrat
Parti, Türk - Amerikan Derneği, Plato Medya Yapım, Platon Medya, Dr. Sedef
Bulut, Sinematek Derneği
TEŞEKKÜRLER
Ahmet Üstündağ, Duygu Altınordu, C. Murat Özcan, Recep Kumru, Tanıl Arayancan,
Deniz Kurt, Halil İbrahim Ünal, M. Soner Özver, Eren C. Yıldırım, Ahsen Akdal,
Cavit Bilen, Samet Ünal, Yolka Salmanova, Güven Kara, Mustafa Aydoğan, Taha
Yılmaz, Kadir Altıntaş, Raziye Bayrak, Sezen Yaraş, Musa Göçmen
Kamera - Canon 5 D Mark 2, Canon 60 D,
Kurgu - Edius 6, Adobe After Effects CS5.5, PhotoScape
Original screen ratio - 16:9, Full HD, 1920 X 1080 25P,
watching format - avi + mpeg2,
Audio Format - AAC, Stereo,
Müzik - Yok
Süre - 45’30”
Country - Türkiye / Turkey
Mail - yucelunlu@gmail.com
Ülkemiz, 5.000 yıldır, geleneksel “Haşhaş” üreticisidir. Bir dönem dünya haşhaş
yasal üretiminin % 55 ine sahiptir. Haşhaş, Kurtuluş Savaşı sırasında ihracatın
4. ana kalemini oluşturur.
Üretilen bu haşhaş özellikle ilaç sanayinde kullanılmaktadır. Türkiye,
1930’lardan bu yana Birleşmiş Milletlerin bu konudaki anlaşmalarını imzalamış
bir ülkedir ve uyuşturucuyla mücadelede dünyadaki en sıkı korumaya sahiptir.
2. Dünya Savaşı sonrasında ABD’nin zenginlemesi ve uyuşturucunun yaygınlaşmasına
neden oldu ve bunu önlemeye çalışan hükümetler, bu uyuşturucunun en büyük
üretici olan Türkiye’den geldiği yalanlarıyla kamuoyunu kandırıp baskı
oluşturdular.
1969 da ABD Başkanı Richard Nixon’nun ve Kongre üyelerinin (özellikle Rum ve
Ermeni Lobilerinin) baskısı sonucunda Amerikan Kongresinden “Haşhaş Ekimini”
yasaklatma kararı çıkar ve bunu Türkiye’ye dayatır.
Baskılara dayanamayan Demirel Hükümeti istifa eder. 12 Mart 1971 de askeri darbe
döneminde kurulan Nihat Erim hükümeti tarafından 1971 Haziran’ında haşhaş ekimi
tüm ülkede yasaklanır.
1973 te kurulan CHP - MSP Koalisyon Hükümeti, “Haşhaşa Özgürlük” vaadiyle
iktidar olur.
“Haşhaş Ekim Yasağı” bu tarımdan geçinen yaklaşık 200 bin üreticiyi
etkilemiştir. ABD bu yasaklamanın sonunda haşhaş çiftçisinin zararını
karşılamayı vaat etmiş fakat bunu yerine getirmemiştir.
Dünyanın en iyi haşhaşı (içindeki alkoloidler bakımından) ülkemizde “Mermer
Bölgesi” denilen Afyon, Kütahya, Uşak, Konya ve Eskişehir bölgesinde
yetişmektedir. Bu bölge diğer tarım bitkilerine çok uygun değildir. Çünkü haşhaş
bitkisinin kökü fazla uzun olmadığı için kıraç arazide kolaylıkla yetişmektedir.
Sulak alana ihtiyaç duymamakta, fazla toprak gerektirmemektedir. Haşhaş ekonomik
bir bitkidir ve bitkinin her şeyinden yararlanılmaktadır. Yağ çıkarılmakta,
yemeklerde kullanılmakta, yakacak olarak kullanılmakta, kerpiç yapımında,
gemicilikte, kağıt yapımında kullanılmakta, küspesi ve yeşili hayvan
beslenmesinde önemli yer tutmaktadır. Bu nedenle “Afyon Kaymağı” ve “Afyon
Sucuğu”nun meşhur olmasının en önemli sebebi Haşhaştır.
Yasaktan sonra, Çiftçi yeni ürün denemelerine girmiş fakat başarılı olamamış
geliri düşmüştür. Kıraç arazide başka ürünler yetiştirilememiştir.
Bu yasak, Almanya, Belçika gibi ülkelere yoğun işçi göçüne neden olmuş, aileler
parçalanmış, gurbetlik başlamıştır. Afyon ili Belçika’ya en çok işçi gönderen
ilimizdir.
Haşhaş ekiminin yasaklanması, ABD - Türkiye ilişkilerinin yönünü değiştirmiş,
ileriki yıllarda askeri ve ekonomik ambargoya kadar varan bir sürece neden
olmuştur. Kıbrıs Harekatını dolaylı olarak etkilemiş ve dış politikamızı
değiştirmiştir.
Haşhaşın yasaklanması, Türk siyasetinde de büyük etki yapmış, Demirel, Ecevit ve
12 Mart Geçici Hükümet’lerinin ana programlarında yer almıştır.
Belgeselimizin fonunda bu olaylar yer alırken, önünde ise bu olaylardan
etkilenen (fillerin savaşından etkilenen çimenler) haşhaş çiftçileri, yağcılar,
işleyiciler yer almaktadır.
”Ve dünyada Afyon / Opium isimli bir il vardır.” Süleyman Demirel
Haşhaş Belgeseli, 1950’lerden günümüze kadar yaşanan haşhaşla ilgili olayları
anlatmaktadır.
Bir yanda haşhaş çiftçisinin dramı anlatılırken, diğer yanda uluslararası
politik oyunlar, Türkiye’de yaşananlar irdelenmekte ve paralel bir kurguyla
verilmektedir.
***
Belgeselde, “Haşhaş”ın Türkiye için önemine dikkat çekilmektedir.
Süper güçlerin baskısı sonucunda bir ülkede bir bitkinin yasaklanmasının
doğurduğu sonuçları ve bu bitkiden geçinen çiftçilerin hayatını nasıl
değiştirdiği anlatılmaktadır.
Opium Poppy (Papaver Somniferum)
Opium contains up to 12% morphine, an opiate alkaloid, which is most frequently
processed chemically to produce heroin for the illegal drug trade. The latex
also includes codeine and non-narcotic alkaloids, such as papaverine, thebaine
and noscapine. The latex is obtained by lacerating (or “scoring”) the immature
seed pods (fruits); the latex leaks out and dries to a sticky brown residue.
This is scraped off the fruit. Meconium historically referred to related, weaker
preparations made from other parts of the poppy or different species of poppies.
Modern opium production is the culmination of millennia of production, in which
the morphine content of the plants, methods of extraction and processing, and
methods of consumption have become increasingly potent.
2. Antakya Uluslararası Film Festivali ve Fotografçılar Buluşması, Gösterim Seçkisi. 2013
Kaynak
hashasbelgeseli.tumblr.com/
Alanya Belgesel Film Festivali
