Tanju GÜRSU



Doğum Tarihi - 27 Ekim 1938, Trabzon

Türk Sinemasının Efendisi...

Gökten zembille indim
Aktör, senarist, yapımcı, yönetmen. Eski siyah - beyaz filmlerin prensi Tanju Gürsu, bugün dizilerin kralı olarak ekranda boy gösteriyor. 65 yaşındaki aktör, Türk sinemasına kazandırdıkları ile beyaz perdenin önemli mihenk taşı.

Yedi kuşak Trabzonlu olan Tanju Gürsu, beyaz perdeye sadece oyunculuğu ile değil, senaryosundan yapımcılığına kadar her alanda kalıcı katkılarda bulunmuş. Türk sinemasına nasıl geldiğini anlatırken, "Gökten zembille indim" diyerek gülüyor. Öğrencilik yıllarında, memur olan babasının gönderdiği para, geçimini sağlamaya yetmediğinden, bir filmcilik şirketinin sahibi olan akrabasına gidip ondan harçlık alırmış. Yine böyle günlerden birinde kendisini çekim setinde bulmuş. Ücreti cazip geldiğinden hukuk fakültesini üçüncü sınıfta bırakmış. Bu kararla Türk sineması, 1961 yılında 'Fosforlu Oyuna Gelmez' adlı filmle, prensine kavuşmuş.

Bir mihenk taşı
İlk filminde oynadıktan sonra, bir derginin 1962'de açtığı 'Sinema Oyuncuları' yarışmasında Filiz Akın ile kapak birincisi seçilmiş. Böylelikle yıldızı parlamaya başlayan Gürsu, bugüne kadar 160'ın üzerinde filmde oynamış ve hala dizilerde oynamaya devam ediyor. Senaryolarından birini bir gecede yazdığını söyleyen yılların sinemacısı, oyunculuğun yanı sıra 30 kadar senaryo üretmiş ve dört önemli belgesel çekmiş. Sinemanın genel sorunlarıyla da birebir ilgilenen Tanju Gürsu, bu konuyla ilgili ne kadar eylem varsa, içinde yer almış. 1978'de Türk sinemasının sansüre karşı 5000 kişi ile Ankara'ya yürüyüşünü organize eden kişi yine Tanju Gürsu olmuş. Sinemacılıkla ilgili ne kadar dernek kurulmuşsa hepsinin içinde, ne kadar festival varsa hepsinin yönetiminde ve jürisinde bulunmuş. Sinemayı o kadar çok seviyor ki, bu konuda yanlış veya çirkin bir söze kesinlikle tahammül edemiyor. Ancak sıcakkanlı aktörün kimseye de bir dargınlığı yok. Babacan ve dost canlısı tavırları ile insanın gönlünü almasını çok iyi biliyor. Gençlere taş çıkartan yılların oyuncusu o kadar dinamik bir yaşam alışkanlığına sahip ki, dinlenmek için bile hareketli ve neşeli ortamları tercih ediyor.

Gökte ararken yerde buldu
40 yıldır Nişantaşı'nda oturan Tanju Gürsu, son tatilini geçirdiği Altınoluk'tan hem aşırı sıcak, hem de sosyal hareketsizlikten yakınarak, soluğu yine İstanbul'da almış. "Oranın denizi güzel, tertemiz ve serin, ama yaşam yok" diye yakınıyor. Eskiden oğulları Kerem ve Emre ile mutlaka gezmeye ya da denize, bir yerlere gidilirmiş. Çocukların büyümesiyle, hafta sonları eskisi gibi hareketli geçmiyormuş. İki oğlunun da Tanju Gürsu'ya benzer pek çok yönü var. Büyük oğlu Kerem sabırsızlığını, Emre de sempatikliğini babalarından almışlar. Aslında anneleri Ayla hanımın bile sabrı, okuduğu 'Astronomi Matematik' bölümünü bitirmeye yetmemiş. Tanju Gürsu'ya bakarak, yıldızını gökte ararken yerde bulduğunu söylüyor. Birbirine bağlı olduğu kadar neşeli bir yaşamı benimseyen Gürsu ailesi, Karadeniz yemeklerine çok düşkün. Bu yüzden evde Karadeniz mutfağı hakim. Özel günlerde geleneksel hamsi pilavı sofradan hiç eksik olmazmış. "Haftanın en az üç günü, sofraya mutlaka mevsimine uygun bir balık yemeği gelir." Ailece en çok sevilen yemeklerin başında, Karadeniz mutfağına özel, bir çeşit hamsili omlet olan 'kaygana' geliyor. Damak zevkine olduğu kadar, sağlığına da düşkün olan Gürsu ailesi, sofrasından zeytinyağlı yemekleri eksik etmiyor.

Kahvaltı olmazsa olmaz
Ayla hanımın marifetlerine rağmen, Tanju bey de zaman zaman mutfakta hünerlerini gösteriyor. Eşi, ihtiyaç olduğunda Tanju beyin mutfakta harika bir yardımcı olduğunu söylüyor. Çok güzel köfte, her türlü balık ve salatanın en güzelini yaptığını Ayla hanım doğruluyor. Zeytinyağlı fasulye yapamasa da, Ayla hanım evde bulunmadığında 10 kişiyi doyuracak kadar yemek yapabiliyormuş. Tanju Gürsu için sabahları erken kalkıp çayını kendi demledikten sonra, kahvaltı tabağı ile televizyonun karşısına geçerek haberleri seyretmek en büyük keyiflerden biri. Kahvaltısına o kadar düşkün ki, hayatı boyunca bir gün bile ihmal etmemiş. Her nerede ve hangi koşulda olursa olsun, gerekirse bunun için bütün imkanlarını seferber eder, yine kahvaltısını yaparmış. Sık sık Sinema Oyuncuları Derneği'nde bulunan Tanju Gürsu, yine de akşam yemeklerini ailece bir arada yemeye özen gösteriyor. Sigara kullanmayan 65 yaşındaki yılların aktörü, her gün Nişantaşı'ndaki evinden Beyoğlu'na yürüyüş yaptığından olsa gerek, kilolarına rağmen kolesterolsüz bir yaşam sürmesiyle övünüyor. Formundan da epey memnun.

Yazarlığa başlıyor
Dinç ve neşeli oyuncu, kişiliğine ters düşmediği sürece her rolü oynayabilecek performansa sahip. "Kimse beni kadın satıcısı olarak oynatamaz ama Bizanslı zorbayı keyifle oynadım ve yine oynarım" diyor. Ancak bu sene dinlenmek istediğinden, son zamanlarda gelen teklifleri geri çevirmiş. Şu sıralar gündemde çok büyük ve güzel bir projesi var; "Sinema dünyasını yazmaya başlıyorum!" diyor. Türk sinemasının cilvelerini ve gizli kalmış ne varsa açıklamaya kararlı. Özeleştirisini eksik etmeyen yılların aktörü, kendisinin de rol aldığı o eski filmleri televizyonda görmeye alıştığından, artık eskisi kadar heyecanlanmıyor; "Henüz kendimi seyredip beğendiğim bir tane bile film olmadı" diyerek tevazu gösteriyor.

Hepsi şahane oyuncu
Gösterime giren filmleri mutlaka izlediğini belirterek, "Görmediğim Türk filmi yoktur" diyor. Yılda 15 - 20 filmde oynayarak halkın sevgisini kazanmış. Şimdiki gençlerin ise şöhret olmasının dizilerde bile çok zor olduğunu söylüyor. "Hepsi şahane oyuncu olabilir, ancak bir sene sonra hiç biri akılda kalmıyor." Bir kısmı da okullu olduğu için, bu zamanın oyuncularını o kadar çok beğeniyor ki "Hatta bizlerden daha güzel oynuyorlar" diye gururlanıyor. Ancak senaryo ve yönetmen bakımından eskilerin kalitesine ulaşmalarına imkan bile olmadığını söylüyor.

Yabancı dil öğrenmediğine pişman
Başarı üzerine başarı gösteren Tanju Gürsu, yurtdışından gelen rol tekliflerini yabancı dili olmadığı için değerlendirememiş. Zamanında yabancı dil öğrenmemiş olmaktan çok pişman ve bunun eksikliğini hissediyor. Trabzonspor'un yönetiminde bulunduğundan, Avrupa'nın her yerini gezmiş. Ancak sıkıntılar daha gümrükte başlıyormuş. "Biri bir laf ettiğinde, cevap veremediğim zaman çıldırıyorum" diyor ve ekliyor; "konuşamadığım yerde yaşamak istemem." Aynı sıkıntıları yaşamamaları için, kolej mezunu iki oğlu da, üniversiteyi bitirdikten sonra İngiltere'de yüksek lisans yapmışlar. Ne Kerem, ne de Emre, belki de eski cazibesi kalmadığı için filmciliğe hiç merak duymamışlar. Büyük oğlu Kerem, hatırı sayılır bir turizm şirketinde İstanbul Bölge Müdürü, küçük oğlu Emre ise denizcilik sektöründe Broker. Filmcilik sektörünün neredeyse tamamen dizilere yöneldiğini söylüyor. Yıllardır filmciliğin içinde bulunan Tanju bey, yapımcılık şartları eskisi gibi kolay olmadığından ve film maliyetleri arttığından, 30 yıllık Gürsu Filmcilik şirketini kapatmak zorunda kalmış.

Dizi çekmek, film çekmekten daha zor
Tanju Gürsu dizi çekimlerinin zorluklarından çok şikayetçi. "Bu hafta çekiyorsunuz, bir sonraki hafta oynuyor. Sirkülasyonu o kadar yoğun bir iş ki, hasta olmaya bile hakkın yok kardeşim!" diye yakınıyor. İnsanın bütün sinir sistemlerinin gerildiğini söylüyor. Cenaze veya düğün için bile memleketi Trabzon'a gidememekten çok rahatsız. "Bir sonraki bölümde rolün varsa, çekime katılmamazlık olmuyor. Ancak filmde, 2 - 3 gün önce rahatsızlığını bildirdiğinde programı değiştirebiliyorlar" diye ekliyor. Sık sık memleketi Trabzon'a gidip, Boztepe'de hazırlanmış mangal sofralarına misafir olduğu dönemler artık geride kalmış. Son 5 - 6 yıldır memleketine gidememiş. Ancak bunca yakınmaya rağmen mesleğine o kadar bağlı ki, yarın güzel bir senaryo ve iyi bir teklif gelse, kitabı yazmayı bir kenara bırakıp yeteneği ile tekrar bizleri büyülemeye hazır.

Gürsu Film Şirketini kurdu. Şirket bünyesinde filmler ve belgeseller üretti. 160'ın üzerinde filmde oynadı, 30 senaryo yazdı, 4 TV dizisinde oynadı, 4 belgesel yönetti, 4 adet 35mm sinema filmi yönetti.



YÖNETMEN FİLMOGRAFİSİ
Erkek Kazım 1975
Kazım'a Bak Kazım'a 1975
Dağılın Kazımlar Geliyor 1976
Deli Gibi Sevdim 1976

YÖNETMENLİĞİNİ YAPTIĞI BELGESEL FİLMLER
FİLMİN ADI : Trabzon
Yapımcısı : Gürsu Film
Yönetmen : Tanju GÜRSU
Yılı : 1990
Dili : TR
Altyazı : - 

FİLMİN ADI : Amasya
Yapımcısı : Gürsu Film
Yönetmen : Tanju GÜRSU
Yılı : 1990
Dili : TR
Altyazı : -

FİLMİN ADI : Kutsal Emanetler
Yapımcısı : Gürsu Film
Yönetmen : Tanju GÜRSU
Yılı : 1989
Dili : TR
Altyazı : -

YAPIMCI FİLMOGRAFİSİ
Duvarların Ötesi 1964
Lafını Balla Kestim 1965
Altın Şehir 1965
Cumartesi Senin Pazar Benim 1965
Hak Yolunda Hazreti Yahya 1965
Silahlar Patlayınca 1966
Yemin Ettim Bir Kere 1966
Bu Şehrin Belalısı 1966
Dişi Kartal 1966
Rüzgar Murat 1971
Yalnız Değiliz 1971
Hop Dedik Kazım 1974
Kazım'a Bak Kazım'a 1975
Kazım'a Ne Lazım 1975
Erkek Kazım 1975
Dağılın Kazımlar Geliyor 1976
İsyankar 1979
Ayrılık Kolay Değil 1980
Boynu Bükük 1980
Olmaz Olsun 1981
Seni Yakacaklar 1981
Şabancık 1981
Yaşamak Bu Değil 1981
Gülsüm Ana 1982
Nasıl İsyan Etmem 1982
Sen De Mi Leyla 1982

SENARİST FİLMOGRAFİSİ
Ayıkla Beni Hüsnü 1975
Erkek Kazım 1975
Gülsüm Ana 1982

AKTÖR FİLMOGRAFİSİ
Lekeli Kadın 1962
Fosforlu Oyuna Gelmez 1962
Ver Elini İstanbul 1962
Şehvet Uçurumu 1962
Hodri Meydan 1962
İki Kocalı Kadın 1963
Arka Sokaklar 1963
Bütün Suçumuz Sevmek 1963
Üç Öfkeli Genç 1963
Ölüme Çeyrek Var 1963
Ölüm Pazarı 1963
Ankara'ya Üç Bilet 1964
Köye Giden Gelin 1964
Keşanlı 1964
Korkunç Şüphe 1964
Paylaşılmayan Sevgili 1964
Sen Vur Ben Kırayım 1964
Sokakların Kanunu 1964
Tığ Gibi Delikanlı 1964
Duvarların Ötesi 1964 Mektepli
Kaynana Zırıltısı 1964
Kara Memed 1964
Çanakkale Aslanları 1964
Galatalı Fatma (Bitirim Fatma) 1964
Adalardan Bir Yar Gelir Bizlere 1964
Gurbet Kuşları 1964
Hızlı Osman 1964
Kara Dağlı Efe 1964
Sahte Sevgili 1964
Altın Şehir 1965
Haremde Dört Kadın 1965
Ateş Gibi Kadın 1965
Canın Cehenneme 1965
Cumartesi Senin Pazar Benim 1965
Çiçekçi Kız 1965
Hak Yolunda Hazreti Yahya 1965
Lafını Balla Kestim 1965
On Korkusuz Kadın 1965
Bitmeyen Kavga 1965
Tatlı Yumruk 1965
Arzunun Bedeli 1966
Kadın Avcılar 1966
Üç Korkusuz Arkadaş 1966
Ölmeyen Aşk 1966
Bu Şehrin Belalısı 1966
Yemin Ettim Bir Kere 1966
Can Yoldaşları 1966
Mezarını Hazırla 1966
Sarı Gül 1966
Silahlar Patlayınca 1966
Bizanslı Zorba 1967 .... Bizans İmparatoru Manuel
Kara Davut 1967
Ölünceye Kadar 1967
Devlerin İntikamı 1967
Dişi Killing 1967
Elveda 1967
Parmaklıklar Arkasında 1967
Bir Annenin Gözyaşları 1967
Bırakın Yaşayalım 1967
Yarın Çok Geç Olacak 1967
Çıldırtan Arzu 1967
Ağla Gözlerim 1968
Bağdat Hırsızı 1968
Yakılacak Kitap 1968
Ayşem 1968
Malkoçoğlu Kara Korsan 1968
Yalan Yıllar 1968
Beş Asi Adam 1968
Sevmekten Korkuyorum 1968
Kabadayı 1968
Kanun Namına 1968
Gülnaz Sultan 1969
Yarın Başka Bir Gündür 1969
Fakir Kızın Romanı 1969
Seninle Düştüm Dile 1969
Ana Kalbi 1969
Buruk Acı 1969
Yiğit Anadolu'dan Çıkar 1969
Fosforlu Cevriye 1969
Ağlayan Melek 1970
Bülbül Yuvası 1970
Firari Aşıklar 1970
Herkesin Sevgilisi 1970
Mazi Kalbimde Yaradır 1970
Sosyete Şakir 1970
Rüzgar Murat 1971 Murat
Yalnız Değiliz 1971
Yedi Kocalı Hürmüz 1971
Yalan Dünya 1972
Aşkların En Güzeli 1972
Çileli Dünya 1972
Kadersizler 1972
Kırk Yalan Memiş 1972
Vurun Kahpeye 1973 .... Yunan Subay
Vahşet 1973
Hop Dedik Kazım 1974
Kazım'a Ne Lazım 1975
Çirkef 1975
Kazım'a Bak Kazım'a 1975
Soysuzlar 1975
Kokla Beni Melahat 1975
Dağılın Kazımlar Geliyor 1976
Kara Murat Devler Savaşıyor 1978
Vahşi Gelin 1978
Hedef 1978
Mücevher Hırsızları 1979
Tanrıya Feryat 1980
Boynu Bükük 1980
Gülsüm Ana 1982
Bir Sevgi İstiyorum 1984
Taçsız Kraliçe 1984
Ölüm Yolu 1985
Gülümse Biraz 1986
Mardin-Münih Hattı 1986 .... Mustafa
Kurtar Beni 1987
Canım Oğlum 1988
Sevmek Ve Ölmek Zamanı 1989
Süper Yıldız 1995
Köpekler Adası 1996
Canısı 1997
Böyle mi Olacaktı 2000




ÖDÜLLERİ
25. Antalya Film Şenliği, 1988, Kurtar Beni, En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu
34. Antalya Film Şenliği, 1997, Köpekler Adası, En İyi Erkek Oyuncu



Kaynak
Türk Sineması Veri Tabanı
Internet Movie Database
Kültür Bakanlığı Web Sitesi