|
Orhan AKSOY
Doğum Tarihi : 1930, Bursa
Ölüm Tarihi : 21 Ocak 2008, İstanbul
Lise eğitimini tamamladıktan sonra öğrenimini bırakarak 1948 yılında Beyoğlu Şık
ve Saray sinemalarında makinist olarak çalışmaya başladı. Saray Sineması'nda 3
yıl sinema operatörlüğü yaptı. Vatani görevinden sonra 1952'de İpek film
Stüdyosu'na girip kurgucu olarak çalıştı. 1960'lı yıllarda Hulki Saner'e reji
asistanlığı yaptı, senaryo çalışmalarına katıldı. 1963 yılında "Şıpsevdi" isimli
ilk filmini yönetti.
1964'de Vurun Kahpeye ile ilk çıkışını gerçekleştirdi. 1978 yılında ilk kez
pembe renkli aşk dramlarının dışına çıkıp Altın Şehir'le toplumsal gerçeklere
hafif bir iniş yaptı. 1985'te "Acımak" ve 1986'da "Saat Sabahın Dokuzu"
dizilerini yönetti.
Türk sinemasının en fazla film çeken yönetmenlerinden biri olan Aksoy, dönemin popüler
starlarına filmlerinde rol vererek ticari başarılar kazandı. Çoğunlukla melodram türünde filmler yönetti ve
bu nedenle "aşk filmlerinin yönetmeni" olarak anıldı.
Ustalık eserlerinden 1994 yapımı "Yumuşak Ten" ile 31. Antalya Film Festivalinde
En İyi İkinci Film ödülünü aldıktan sonra 37. Antalya Film Festivalinde Yaşam
Boyu Onur Ödülü alan Orhan Aksoy, 2008 yılında İstanbul'da vefat etti.
Yönetmen Ersin Pertan, 2006 yılında Orhan Aksoy'la ilgili 'Aşk Filmleri
Yönetmeni: Orhan Aksoy' adlı bir belgesel hazırlamıştı.
Yeşilçam'ın ünlü yapımcısı Hürrem Erman'ın oğlu Fuat Erman, Aksoy'un en çok
Erman Film'e film çektiğini, üç hafta önce Hürrem Erman'la ilgili bir belgesel
için kendisiyle söyleşi yaptıklarını söyledi. Erman, "Söyleşiye gittiğimizde
hastaydı, kendisini fazla yormadık, kısa çekim yaptık. Sanıyorum onlar son
görüntüleriydi" diye konuştu.
Aksoy, Şıpsevdi ile 1963’de başlıyor, yönetmenliğe, geçmişinde sinema
makinistliği’nden başlayarak uzun bir serüven var. (Şıpsevdi Ajda Pekkan’ın da
ilk filmdir, aynı zamanda) Aksoy benim aklıma hep Bomba Gibi Kız (1964) ile
gelir. Gilda (1946) filminin bir uyarlaması olan filmde, Rita Hayworth’u Türkan
Şoray, Gleen Ford’u İzzet Günay oynuyordu, Ford’un Hayworth’da attığı, popüler
sinema tarihine geçmiş “ünlü” tokat sahnesi Aksoy’un filminde var mı idi, net
olarak hatırlayamıyorum ama Aksoy’un filmografisinde benim için hep ön plânda
olacak. Vurun Kahpeye’nin (1964) üç uyarlamasından -en tutarlılarından birini-
çekmesi yanında, ilki bir ikinci versiyon olan popüler roman uyarlaması Kezban
(1968) ve devam filmleri Kezban Roma’da ve Kezban Paris’te’yi çekti. Bu
filmlerle sinemamızdaki sayılı cinemascope filmlerede imza atmış olan Aksoy,
Gültekin gibi kimi şarkıcılı filmlerinde yeni şarkıcı /oyuncular da getirdi
sinemamıza, Kederli Günlerim’de (1967) Behiye Aksoy ve Renkli Dünya’da (1980)
Erol Evgin gibi. (Gerçi Evgin daha öncede beyazperdede görülmüştü: Meryem ve
Oğulları / Seden - 1977) Popüler romanların -çoğu ikinci versiyon olmak üzere -
Hıçkırık (1965), Samanyolu (1967) yeni çevrimlerini yaparken artık,
filmlerimizde “renk”lenmişti. Romantik filmlerin yönetmeni olarak bilinirken,
1972’de Alın Yazısı ile bu tarzdan biraz uzaklaştı, bu uzaklaşma araya giren
başka filmlerden sonra İstanbul 79 (1979) ile devam etti. 1994’de son filmini
çekerken 87. filmini çekiyordu. 1990’da çektiği sondan üçüncü filminde bir
Sabahattin Ali uyarlaması yaptı: Hasan Boğuldu (öykünün adı Hasanboğuldu’dur)
Kezban filmlerinde (ve daha başka filmlerde) beraber çalıştığı Hülya Koçyiğit’in
yerini Hülya Avşar almıştır artık. Amerikalı Eliot Silverstein’in The Happening
filminin uyarlaması olan Varyemez’de (1992) Anthony Quinn’in yerini Kemal Sunal
alıyordu. Kendini kaçıran amatörlerin başına geçerek, kaçırılmasını fırsat bilen
ailesi ve dostlarından hesap soran iş adamı rolünde. Son filmi Yumuşak Ten
(1994) ise aşk filmlerine bir dönüştü; bir farkla romantizm yerini erotizme
bırakıyordu. Televizyonun yaygınlaştığı, yerli dizilerin başladığı günlerde dizi
filmler de çekti, Aksoy.
1930 yılında Bursa’da doğdu. İstanbul Erkek Lisesi’nde okudu. Askerliğini
bitirdikten sonra Beyoğlu’nda değişik sinemalarda makinistlik yaptı. 1952
yılında İpek Film stüdyosunda kurgucu olarak çalışmaya başladı.
1962 yılında Hulki Saner’in Zorlu Damat, Aşka Karşı Gelinmez filmlerinde senaryo
yazarlığı yaptı.
1963 yılında Şıpsevdi filmi ile yönetmenliğe başladı ve son filmine kadar
-Yumuşak Ten (1994)- çok sayıda sinema filmi ve TV dizisi yönetti.
1964 yılında senaryosunu yazıp yönettiği Vurun Kahpeye filmiyle ilk çıkışını
sağladı. Sonraki yıllar boyunca da Türk Sineması’nın başarılı yönetmenlerinden
biri oldu. Sinema yaşamı boyunca hemen her türde filmler yönetmesine rağmen
O’nun ardından “Aşk Filmlerinin Yönetmeni” denilmesini sağlayan tür melodramlar
oldu. Gerek Kerime Nadir uyarlamaları ile (Hıçkırık, Samanyolu, Seven Ne Yapmaz)
gerekse de özgün senaryolar ile melodram türünün kalıplarını başarılı bir
şekilde beyazperdeye aktardı.
Türk Sineması’nın en çok film yaptığı yıllarda sinemanın içinde olan Aksoy,
döneminin hemen bütün önemli yıldızları ile çalıştı. Özellikle Hülya Koçyiğit
Vurun Kahpeye, Hıçkırık, Kadın Asla Unutmaz, Kınalı Yapıncak, Samanyolu, Kezban,
Gülşah, Gazap Rüzgarı, Vefasız vs., Ediz Hun Bir İçim Su, Erkek Severse, Kadın
Asla Unutmaz, Uykusuz Geceler, Seni Sevmek Kaderim vs., İzzet Günay Afili
Delikanlılar, Yalancı, Kumarbaz, Hayat mı Bu? vs., Tarık Akan Vefasız, Emine,
Kaderimin Oyunu, Mahcup Delikanlı, Ah Nerede vs., Gülşen Bubikoğlu Ayrı
Dünyalar, Şafakta Buluşalım, Evcilik Oyunu, Dehşet Gecesi, Canikom vs., Filiz
Akın Yıkılan Yuva, Almanyalı Yarim, Seni Sevmek Kaderim, Karateci Kız vs.,
Türkan Şoray Öksüz Kız, Altın Küpeler, Baraj, Tatlı Nigar, Dila Hanım vs. gibi
Türk Sinemasının yıldız oyuncularını filmlerinde oynattı.
1960’lı yıllar boyunca Hülya Koçyiğit - Ediz Hun, Hülya Koçyiğit - İzzet Günay
gibi ikilileri bir arada oynatarak daha sonraki yıllarda da izleyicinin aklına
kazınan çiftler oluşturdu. Bir yandan da başrollerini Münir Özkul ve Adile
Naşit’in oynadığı Aile Şerefi, Neşeli Günler gibi öne çıkan aile melodramlarıyla
seyirciyi salonlara çekti.
Orhan Aksoy 1970’lerde popüler şarkıcıların oynadığı filmlerin de nitelikli
örneklerini vermiştir. Orhan Gencebay Sev Dedi Gözlerim, Bir Araya Gelemeyiz,
Şoför, Bir Yudum Mutluluk, İbrahim Tatlıses Tövbe, Ferdi Özbeğen Tanrıya Feryat,
Bülent Ersoy Ölmeyen Şarkı, İşte Bizim Hikayemiz, Yüz Karası-Şöhretin Sonu,
Sıralardaki Heyecan.
1977 yılında yaptığı Baraj filmi ile birlikte sadece bir melodram yönetmeni
olmadığını kanıtlayan Orhan Aksoy toplumsal içerikli filmler ve tutku
filmlerinin de önemli örneklerini vermeye başladı. Dila Hanım, Tatlı Nigar,
Hasan Boğuldu Yumuşak Ten gibi Türk Sinemasının, tutkunun ve aşkın yıkıcılığı
temalarını ele alan önemli filmlerini yaptı.
Bir yandan da köyde ağalık sorununu konu alan İsyan, kadın olmak isteyen bir
erkek şarkıcıyı anlattığı dönemi için farklı bir film olan Yüz Karası-Şöhretin
Sonu, tecavüz sorununu gerçekçi bir bakış açısı ile işleyen Dehşet Gecesi gibi
filmlerle toplumsal sorunlara da dikkat çeken filmler yönetti.
1980’li yılların sonunda başrolünü Kemal Sunal’ın oynadığı Yakışıklı, Kiracı,
Bıçkın, Zehir Hafiye, Varyemez filmleriyle yine dönemin ruhunu yakalayan Orhan
Aksoy, toplumsal mesajları komedi öğesiyle bütünleyerek izleyiciye sundu.
Günümüzde bile izleyicisini televizyonlarda bulan, filmleriyle belli bir
niteliği tutturan ve kaliteden taviz vermeden 1960’lardan 1997 yılına kadar
filmler çeken Orhan Aksoy, Türk Sinemasının yeri doldurulamaz değerlerinden biri
olarak 21 Ocak 2008 tarihinde aramızdan ayrıldı. Bu büyük sinema emekçisi
filmleriyle, üzerine yapılacak araştırmalarla hep var olacaktır.
YÖNETMEN FİLMOGRAFİSİ
Hatıralar / Her Şey Sizin İçin - 1997
Yumuşak Ten - 1994
Varyemez - 1991
Hasan Boğuldu - 1990
Dehşet Gecesi - 1989
Zehir Hafiye - 1989
Bıçkın - 1988
Kiracı - 1987
Yolun Sonundaki Karanlık - 1987
Yakışıklı - 1987
Saat Sabahın Dokuzu - 1987
Acımak - 1985
Üşütük - 1984
Sokaktan Gelen Kadın - 1984
Bataklıkta Bir Gül - 1983
Zifaf - 1983
Gazap Rüzgarı - 1982
Bir Yudum Mutluluk - 1982
Tövbe - 1981
Yüz Karası / Şöhretin Sonu - 1981
Renkli Dünya - 1980
Tanrıya Feryat - 1980
İstanbul - 1979 - 1979
İsyan - 1979
Canikom - 1979
Taşı Toprağı Altın Şehir - 1978
Tatlı Nigar - 1978
İşte Bizim Hikayemiz - 1978
Neşeli Günler - 1978
Dila Hanım - 1977
Ölmeyen Şarkı - 1977
Baraj - 1977
Kader Bağlayınca - 1976
Sıralardaki Heyecan - 1976
Aile Şerefi - 1976
Öyle Olsun - 1976
Şoför - 1976
Bir Araya Gelemeyiz - 1975
Evcilik Oyunu - 1975
Ah Nerede - 1975
Gülşah - 1975
Şafakta Buluşalım - 1975
Ayrı Dünyalar - 1974
Yumurcak / Veda - 1974
Mahcup Delikanlı - 1974
Bir Yabancı - 1974
Almanyalı Yarim - 1974
Yeryüzünde Bir Melek - 1973
Acı Hayat - 1973
Karateci Kız - 1973
Hayat Bayram Olsa - 1973
Sev Dedi Gözlerim - 1972
Kaderimin Oyunu - 1972
Hayat Mı Bu - 1972
Alın Yazısı - 1972
Kezban Paris'te - 1971
Seni Sevmek Kaderim - 1971
Emine - 1971
Severek Ayrılalım - 1971
Vefasız - 1971
Bütün Anneler Melektir - 1971
Yarın Ağlayacağım - 1971
Yavrum - 1970
Kezban Roma'da - 1970
Seven Ne Yapmaz - 1970
Kınalı Yapıncak - 1969
Uykusuz Geceler - 1969
Kızım Ve Ben - 1969
Fakir Kızı Leyla - 1969
Ayşecik'le Ömercik - 1969
Kadın Asla Unutmaz - 1968
Kezban - 1968
Samanyolu - 1967
Yıkılan Yuva - 1967
Kederli Günlerim - 1967
Dertli Gönüller - 1966
Erkek Severse - 1966
Allaha Ismarladık - 1966
Allahaısmarladık Yavrum / Yarın Ağlayacağım - 1966
Altın Küpeler - 1966
Damgalı Kadın - 1966
İki Yavrucak - 1965
Kumarbaz - 1965
Yalancı - 1965
Hıçkırık - 1965
Bomba Gibi Kız - 1964
Öksüz Kız - 1964
Afilli Delikanlılar - 1964
Bir İçim Su - 1964
Vurun Kahpeye - 1964
Şıpsevdi - 1963
YAPIMCI FİLMOGRAFİSİ
Erkek Severse - 1966
SENARİST FİLMOGRAFİSİ
Hatıralar / Her Şey Sizin İçin - 1997
Yumuşak Ten - 1994
Hasan Boğuldu - 1990
Zehir Hafiye - 1989
Bıçkın - 1988
Kiracı - 1987
Saat Sabahın Dokuzu - 1987
Yakışıklı - 1987
Yolun Sonundaki Karanlık - 1987
Acımak - 1985
Sokaktan Gelen Kadın - 1984
Bataklıkta Bir Gül - 1983
Bir Yudum Mutluluk - 1982
Gazap Rüzgarı - 1982
Kanlı Nigar - 1981
Tövbe - 1981
Devlet Kuşu - 1980
İstanbul - 1979 - 1979
Taşı Toprağı Altın Şehir - 1978
Öyle Olsun - 1976
Şoför - 1976
Bir Araya Gelemeyiz - 1975
Alın Yazısı - 1972
Severek Ayrılalım - 1971
Bütün Anneler Melektir - 1971
Seven Ne Yapmaz - 1970
Kezban Roma'da - 1970
Fakir Kızı Leyla - 1969
Kezban - 1968
Kederli Günlerim - 1967
Kurbanlık Katil - 1967
Erkek Severse - 1966
Dertli Gönüller - 1966
Altın Küpeler - 1966
Damgalı Kadın - 1966
Yalancı - 1965
Kumarbaz - 1965
Vurun Kahpeye - 1964
Bir İçim Su - 1964
Afilli Delikanlılar - 1964
Şıpsevdi - 1963
Aşka Karşı Gelinmez - 1962
Zorlu Damat - 1962
ÖDÜLLERİ
Kınalı Yapıncak
7. Antalya Film Festivali, En İyi İkinci Film. 1970
Hayat Bu mu
10. Antalya Film Festivali, En İyi Film. 1973
Yumuşak Ten
31. Antalya Film Festivali, En İyi İkinci Film. 1994
37. Antalya Film Festivali, Yaşam Boyu Onur Ödülü. 2002
Kaynak
Türk Sineması Veri Tabanı
Internet Movie Database
|