|
Nazım Hikmet RAN
Doğum Tarihi - 15 Ocak 1902, Salonica
Ölüm Tarihi - 3 Haziran 1963, Moskova
YÖNETMEN FİLMOGRAFİSİ
Güneşe Doğru - 1937
Cici Berber - 1933 (Yönetmen - Nazım Hikmet RAN, Muhsin ERTUĞRUL)
YÖNETMENLİĞİNİ YAPTIĞI BELGESEL FİLMLER
İstanbul Senfonisi - 1934
Bursa Senfonisi - 1934
Düğün Gecesi / Kanlı Nigar - 1933
YAPIMCI FİLMOGRAFİSİ
Doğan Çavuş - 1938 (Yönetmen - Münir Hayri EGELİ)
SENARİST FİLMOGRAFİSİ
Bir Mahallede İki Delikanlı - 1957 - 1957
(Yönetmen - Ejder İBRAHİMOV, Ilya GURIN)
Balıkçı Güzeli / 1002. Gece - 1952 / Nazım Hikmet RAN, İhsan İPEKÇİ
(Yönetmen - Baha GELENBEVİ)
Üçüncü Selim'in Gözdesi - 1950 / Nazım Hikmet RAN, İhsan İPEKÇİ
(Yönetmen - Vedat AR)
İstiklal Madalyası
- 1948
(Yönetmen - Ferdi TAYFUR)
Kızılırmak Karakoyun - 1946
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
Kullandığı Takma İsim - Ercüment ER
Kıskanç - 1942
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
Kullandığı Takma İsim - Mümtaz OSMAN
Şehvet Kurbanı - 1940
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
Kullandığı Takma İsim - Mümtaz OSMAN
Bir Kavuk Devrildi - 1939 / Nazım Hikmet RAN, Muhsin ERTUĞRUL, Necdet Mahfi
AYRAL
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
Tosun Paşa - 1939
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
Kullandığı Takma İsim - Mümtaz OSMAN
Güneşe Doğru - 1937
(Yönetmen - Nazım Hikmet RAN)
Aysel Bataklı Damın Kızı - 1935
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
Kullandığı Takma İsim - Mümtaz OSMAN
Leblebici Horhor Ağa - 1934
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
Kullandığı Takma İsim - Mümtaz OSMAN
Milyon Avcıları - 1934
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
Cici Berber - 1933
(Yönetmen - Nazım Hikmet RAN, Muhsin ERTUĞRUL)
Kullandığı Takma İsim - Mümtaz OSMAN
Düğün Gecesi / Kanlı Nigar - 1933
(Yönetmen - Nazım Hikmet RAN)
Fena Yol (O Kakos Dhromos) - 1933
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
Kullandığı Takma İsim - Mümtaz OSMAN
Karım Beni Aldatırsa - 1933
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
Kullandığı Takma İsim - Mümtaz OSMAN
Söz Bir Allah Bir - 1933
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
Kullandığı Takma İsim - Mümtaz OSMAN
Naşit Dolandırıcı - 1933
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
Kullandığı Takma İsim - Mümtaz OSMAN
Yolcu - 1994 .... Eser
(Yönetmen - Başar SABUNCU)
Kızılırmak Karakoyun - 1993 .... Eser
(Yönetmen - Şahin GÖK)
Bir Aşk Masalı - 1978 .... Eser
(Yönetmen - Ejder İBRAHİMOV (Azhdar IBRAGIMOV) )
Lyubov Moya, Pechal Moya .... Orijinal İsmi Rusça
Ferhat ile Şirin .... Türkçe
My Love, My Sorrow .... İngilizce
Tosun Paşa - 1976 .... Eser
(Yönetmen - Kartal TİBET)
Kızılırmak Karakoyun - 1967 .... Eser
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
Maitre Galip - 1962 .... Commentary
(Yönetmen - Maurice PIALAT)
Süresi : 00:11:00
Fransa, Kısa Film
Bir Mahallede İki Delikanlı - 1957
(Yönetmen - Ejder İBRAHİMOV, Ilya GURIN)
Dvoe iz Odnogo Kvartala .... Orijinal İsmi Rusça
Ferhat ile Şirin - 1957 .... Eser
(Yönetmen - Václav KRSKA)
Legenda za Lyubovta .... Orijinal İsmi Rusça
Легенда за Любовта .... Bulgarca
Legend of Love .... İngilizce
Legenda o Lásce - 1957 .... Eser
(Yönetmen - Václav KRSKA)
Kahveci Güzeli - 1941 .... Eser
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
DİĞER FİLMOGRAFİSİ
Bir Millet Uyanıyor - 1932 .... Yönetmen Yardımcısı
(Yönetmen - Muhsin ERTUĞRUL)
Nazım Hikmet, 9
tanesi Türkiye'de sahnelenen 33 tiyatro oyunu, onlarca film senaryosu yazmış (tabii
takma isimle), üç film çekmiş, romanlar yazmış, gazete yazıları kaleme almış,
resim yapmış.
Sinemacılığını belki biz daha gençler ilk kez Agah Özgüç'ün Kültür
Bakanlığı için hazırladığı "80. Yılında Türk Sineması" adlı 1994
tarihli kitapla fark ettik. Daha eski sinema tarihi kitaplarında bu bilgilere, herhalde
cesaret edilip konamadığından rastlamak mümkün değil.
Nâzım'ın sinema serüveni Muhsin Ertuğrul'la başladı. Ertuğrul zaten başında
bulunduğu Şehir Tiyatroları aracılığıyla, şairin oyunlarını sahneleyerek, ona başka
yan işler de sağlayarak sıkıntılı yaşamına destek olmaya çalışıyordu.
Nazım
1930'lu yıllardan başlayarak dönemin "tek yönetmeni" Muhsin Ertuğrul'un 13
filminin senaryolarını yazdı.
Bunların önemli bir kısmı, sinema tarihçisi Nijat Özön'ün
tespitiyle yabancı tiyatro eseri ve operetlerden "uyarlama" şeklindeydi. "Kahveci Güzeli"nde İhsan KOZA, "Kızılırmak Karakoyun"da
Ercüment ER takma adını, diğerlerinde ise Mümtaz OSMAN adını kullandı.
Nâzım,
bu filmlerin senaryosunu yazmanın yanı sıra, çekimlerde yönetmen yardımcılığı da
yaptı.
Nâzım'ın sinemadaki ikinci dönemi İhsan ve Osman İpekçi kardeşlere ait İpek Film
Stüdyosu'nda çalıştığı dönem oldu.
Muhsin Ertuğrul'la çalışırken "Düğün
Gecesi/Kanlı Nigar" adlı kısa öykülü bir film ile "İstanbul
Senfonisi" ve "Bursa Senfonisi" adlı iki belgesel film çekerek yönetmenliği
deneyen Nâzım, ilk uzun metrajlı filmini ise İpek Film Stüdyosunda çekti.
1937'de, İhsan İpekçi'yle birlikte 'Türk sinemasını geliştirme' idealleri doğrultusunda
"Güneşe Doğru" adlı filmi çekmeye girişti.
Mütareke yıllarında belleğini
yitiren bir gencin hayal dünyası üzerine kurulan filmi Agah Özgüç "bütünüyle
başarısız" bulur.
Nijat Özön de filmi "soğuk, yapmacık, gerçek dışı"
olarak niteler. Filmin baş oyuncuları Ferdi Tayfur ile tanınmamış genç bir kızdır.
Filmin dekorunu yapan Abidin Dino'nun ağabeyi Arif Dino da başrollerden birini oynar.
Şair
bu dönemde de İhsan Koza (? Doğrulanmadı) adıyla aşağıdaki filmlerinin de senaryolarını yazdı.
İstiklal Madalyası
- 1948 (Yönetmen - Ferdi TAYFUR)
Üçüncü Selim'in Gözdesi - 1950 (Yönetmen - Vedat AR) / Nazım Hikmet RAN, İhsan
İPEKÇİ
Balıkçı Güzeli / 1002.
Gece - 1952 (Yönetmen - Baha GELENBEVİ) / Nazım Hikmet RAN, İhsan İPEKÇİ
İpek Film Stüdyosu
döneminde yaptığı bir başka önemli iş de seslendirmecilikti. Hem diyalog/altyazı
çevirdi, hem seslendirme yönetmenliği yaptı. Zamanın ünlü seslendirmecileri Adalet
Cimcoz ve Ferdi Tayfur'la birlikte seslendirmeye katıldığı bile oldu.
Nâzım'ın daha çok bildiğimiz bir yönü de tiyatro oyunu yazarlığı. En çok
bilinen oyunu, yurt içinde ve dışında filme de çekilmiş olan Ferhat ile Şirin.
İşte Nâzım'ın 33 adet oyunundan bazıları
Sabahat
Başar Sabuncu'nun
90'larda filme çektiği Yolcu
Unutulan Adam
Kafatası
Bir Ölü Evi
Yusuf ile Menofis
İvan İvanoviç Var mıydı
Yok muydu?
İstasyon
İnek
Enayi
Tartüf
Fatma, Ali ve Başkaları
Yalancı Tanık
Hapishanede geçirdiği yıllarda da şiirlerinin yanı sıra bütün bu uğraşlarını sürdürdü
ayrıca resim yapmaya başladı. Herhalde annesi ressam Celile Hanım'ın etkisiyle heves
duyduğu resme karakalem portrelerle başladı, hapishane manzaralarını yansıttığı
pastel, guvaş, yağlıboya resimlerle sürdürdü. Ancak birlikte yattığı Balaban'ın
yeteneğini keşfedince teşvik için malzemesini ona hediye etti.
Romanları, "Kan Konuşmaz",
"Yeşil Elmalar", "Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim"in edebi değerini
herkes kabul ediyor.
Gazetelerde uzun süre "İt ürür kervan yürür" başlığında
Orhan Selim takma adıyla yazdığı, ağırlıklı olarak politika olmak üzere edebiyat,
sinema konularındaki yazıları ses getirdi. Nâzım'ın
tiyatroculuğu önde gelen tiyatro sanatçıları ve yazarları tarafından tartışıldı,
bu alanda ondan daha üretici isim bulunamadı, "özgün bir oyun yazarı"
olarak Cumhuriyet dönemi Türk tiyatrosu tarihinde çok önemli bir yeri olduğu sunucuna
varıldı. FilmYön Başkanı Yavuz Özkan geçtiğimiz günlerde yaptığı bir açıklamada,
Nâzım Hikmet'in başka bazı yönetmenlerle birlikte, "Türk sinemasına yaptığı
katkılardan" dolayı onur üyeliğine seçileceğini bildirdi. Bir gün onu tüm
nitelikleriyle kavrayabilmemiz ve haklarını teslim edebilmemiz dileğiyle, iyi ki doğdun
Nâzım.
UNESCO tarafından tüm dünyada Nazım Hikmet yılı olarak kutlanması tavsiye edilen 2002 yılı
boyunca gerçekleştirilen ünlü ozanı anma etkinliklerine, Bilgi’de Sinema da senaryosu Nazım
Hikmet tarafından kaleme alınmış 1959 yapımı bir filmle katılmakta.
Senaryosunu Nazım Hikmet’in yazıp, yönetmenliğini Ejder İbrahimov’un yaptığı Sovyet yapımı “Bir
Mahallede İki Delikanlı” adlı film, 1 Mayıs Çarşamba günü saat 19:30’da Nazım Hikmet Kültür ve
Sanat Vakfı ve İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı’nın değerli katkılarıyla İstanbul Bilgi Üniversitesi Kuştepe
Kampüsü’nde Türkçe alt yazılı ve ücretsiz olarak gösterilecek.
Kaynak
Türk Sineması Veritabanı
Internet Movie Database
|