Doğum Tarihi : 1919, Yemen
Ölüm Tarihi : 18 Mart 1981, İstanbul
İbrahim Paşa’nın torunu, Yüzbaşı Necati Bey’in kızı Cahide Serap, 1916’da Yemen’de dünyaya geldi. Yemen’den İstanbul’a
geldikten bir süre sonra, babasının çapkınlıklarına dayanamayan annesi boşandı.
Kamera önünden gelip geçen onca kadın oyuncuya rağmen, Türk sinemasının
ilk kadın Yıldız'ı Cahide Sonku oldu. Önce Halkevleri Tiyatrosu, İstanbul Belediye Konservatuarı, ardından da Muhsin
Ertuğrul’un keşfiyle Darülbedayi’de 1932’de Yedi Köyün Zeynebi ile oyunculuğa başlar. Sonraki yıl Muhsin Ertuğrul’un
yönettiği Söz Bir Allah Bir filmiyle sinemaya geçer. Henüz 16 yaşındadır, batılı bir anlayışla sinema yapmaya çalışan
Muhsin Ertuğrul’un elinde yoğrulacak bir hamurdur. Yerli Marlene Dietrich sıfatlarıyla anılan gizemli, soğuk, güzel
sarışın Cahide Sonku ismiyle zirveye yükselir.
August Strindberg, Lev Tolstoy, William Shakespeare ve Anton Çehov gibi yazarların oyunlarında Cahide Sonku, Muhsin
Ertuğrul’un gözbebeği olur. 1935 yılında Selma Lagerlöf’ün, Tösen Fran Stormyrtorpet adlı öyküsüyle, İsveçli yönetmen
Victor Sjöström’ün uyarladığı Bataklık Kızı filminden, Hasan Cemil Çambeli’nin uyarladığı öyküyü Nazım Hikmet Bataklık
Kızı Aysel adıyla senaryolaştırırken Mümtaz Osman ismini kullanmıştır. Cahide Sonku, bu ilk filmiyle seyircinin
beğenisini kazanmış, onun filmde başına bağladığı eşarp Aysel adıyla anılan bir modanın öncüsü olmuştur.
Cahide Sonku çapkınlığıyla ünlü sahne arkadaşı Talat Artemel ile 1936’da evlendi. Eşinin kendisini aldatması nedeniyle
iki sene sonra boşandı. Agah Özgüç’le görüşmelerinde, yirmi iki yaşındayken kendisini içkiye kocası Talat Artemel’in
alıştırdığını söylemiş, onun hakkında “İnsanlığımı da o istismar etti” demiştir.
cahide sonku talat artemel
Fedakar Ana filminde yapımcılığa, yine bu filmde ilk kez kameranın arkasına geçerek yönetmenliğe başlar. Bu filmden
sonra 1950 ya da 1951 yılında Sonku Film’i kuran Cahide Sonku eşi Talat Artemel ve Sami Ayanoğlu ile birlikte Vatan ve
Namık Kemal filmini yönetir. Yıldız Dergisi’nin 1951 yılında açtığı yarışmada Vatan ve Namık Kemal En İyi Film, Cahide
Sonku da En İyi Kadın Oyuncu seçilir.
Beklenen Şarkı filmi, Zeki Müren’in yükselişine karşın bu filmden kazanılan başarı ve ün, Cahide Sonku için sonun
başlangıcı olur. Sonku Film Şirketi’nin, bir söylentiye göre kundaklanması sonucu, tüm filmleri yanan ve servetini
yitiren Sonku, alkolle olan dostluğunu ilerletir.
DP’nin kolladığı işadamlarından olan, önce tütün eksperliği, sonra tütün ticareti yapan ve tütün kralı olarak tanınan
ihsan Doruk’la 1943’te evlenir. İhsan Doruk’a ilişkin şöyle der: “Ondan gücü ve sadakatsizliği öğrendim. Beni kocam
İhsan Doruk yıktı… Adnan Menderes’le aynı günde tevkif edilmişti. Onu ben tevkif ettirdim, biliyor musunuz? Bana neler
yapmadı ki? Kış kıyamet günü oturduğum evin kaloriferlerini mahsus yaktırmıyordu. Nasıl unuturum bunları?” Doruk’la
temel sorunu, kuşkusuz, evlilikleri sürerken İhsan Doruk’un daha sonra evleneceği ses sanatçısı Şükran Özer’le ilişkiye
girmesinden kaynaklanır. 1953’te kızı Ender Doruk doğar, ama boşanırlar.
Yönetmen, yapımcı Ülkü Erakalın şöyle diyor: “İsmet Ay, bir tiyatro oyunundan sonra bir grup arkadaşla birlikte
Cahide’nin evinde oturup yorgunluk atmak için içki içmektedir. İçeriye birden İhsan Doruk’un devrin başbakanı Adnan
Menderes’le birlikte geldiğini, bunun üzerine Sonku’nun “İhsan, ben işimden sonra evime gelip iki arkadaşımla iki kadeh
rakı içemeyecek miyim” diyerek odayı terk ettiğini anlatır.” İsmet Ay, Ülkü Erakalın’ın sorusu üzerine bunu kapris
olarak değil, başbakanı uygun bir giysiyle karşılayamamasının getirdiği heyecan olarak yorumlar. Muhsin Ertuğrul eşi
Neyyire Neyir’i kaybedince Doruk’tan boşanan Cahide Sonku ile evlenmek ister, ama Sonku bu teklifi reddeder.
Araştırmacı Rıdvan Akar’ın, Varlık Vergisi borcu nedeniyle Erzurum ve Sivrihisar çalışma kamplarına gönderilen Parseh
Gevrekyan’la yaptığı görüşmede, Gevrekyan şu açıklamayı yapar: “Yani benim dostlarım olduğu kadar düşmanlarım da vardı.
Örneğin, Cahide Sonku ile birlikte yaşardım. Ona hoca tuttum. Yazlık ve kışlık ev aldım. Araba aldım. Onunla ilişkimizi
kıskananların Varlık Vergisi’ni fırsat bilip bana yüklendiklerini biliyorum. Ancak benim böyle gönül maceralarım çoktur.
Benli Belkıs ve kız kardeşi ile de birlikte olmuşumdur, ama neden Cahide Sonku ile afişe olduğumu hala anlayabilmiş
değilim. Erzurum’a sevk edileceğimi anlayınca bizim sonumuz belirsiz diyerek, Cahide’yi memleketin en büyük tütün
tüccarlarından İhsan Doruk ile evlendirdim. Beni Erzurum’dayken hiç aramadı ama döndükten sonra ara sıra görüştük.”
Cahide Sonku, Talat Artemel’den ayrıldıktan, İhsan Doruk’la evlendiği yıla kadar olan günleri için “Bütün ömrümün en
güzel aşkını bu yıllarda yaşadım. Sevdiğim adamın adını şimdi açıklayamam, çünkü evli ve çoluk çocuk sahibi” der.
Cahide Sonku, İhsan Doruk’tan boşandıktan sonra, çılgınca, fırtınalı bir aşk yaşayacağı şair, aktör, yönetmen Cahit
Irgat ile yolları kesişir. Cahit Irgat, Mina Urgan’ın eski eşidir. Sonku, Cahit Irgat’tan da aşkı ve starlığı
öğrendiğini söyleyecektir. Hayatı hakkındaki en önemli eleştiriler de bu dönemiyle ilgilidir, alkolik olarak
anılmaktadır. Yoksul ve perişan bir haldedir. Örneğin, Atıf Yılmaz anılarında, bir barda, Cahide Sonku’yu ve Cahit
Irgat’ı gördüğünü yazar, ikisinin de sarhoş ve parasız olduğunu, gidecek yerleri olmadığını fark etmiştir.
Dönemin tiyatro ve sinemadaki güçlü adamı Muhsin Ertuğrul’un gözdesi olması, tütün kralı İhsan Doruk’la evliliği, Talat
Artemel ve Cahit Irgat’la olan birliktelikleri gel gitlerle dolu yaşamının önemli duraklarıdır. Bir zamanlar yüksek
ökçeli pabucundan şampanyalar içilen, Türk sinema tarihine ilk star, ilk kadın yapımcısı ve yönetmeni olarak damgasını
vuran Cahide Sonku, son günlerini ispirto içerek, tahta bir kerevetin üzerinde ölmeyi dileyerek geçirdi. Soğuk ve
gizemli güzelliğiyle birden parlayıp, parladığı
gibi sönüveren bir Yıldız olarak tarihe geçti. 18 Mart 1981’de vefat etti.
Yönetmen Filmografisi
Vatan ve Namık Kemal 1951
Beklenen Şarkı 1953
Büyük Sır 1956
Yapımcı Filmografisi
Fedakar Ana 1949
Güldağlı Cemile 1951
Vatan ve Namık Kemal 1951
Günahını Ödeyen Adam 1952
Kahpenin Kızı 1952
Beklenen Şarkı 1953
Bozkurt Obası 1954
İlk Ve Son 1955
Büyük Sır 1956
Kara Çalı 1956
Senarist Filmografisi
Vatan ve Namık Kemal 1951
Oyuncu Filmografisi
Söz Bir Allah Bir 1933
Aysel Bataklı Damın Kızı 1934 Aysel
Aysel Bataklı Damın Kızı 1935 Aysel
Bir Kavuk Devrildi 1939
Akasya Palas 1940
Şehvet Kurbanı 1940
Kıskanç 1942
Yayla Kartalı 1945 Nermin
Kızılırmak-KaraKoyun 1946
Senede Bir Gün 1946
Yuvamı Yıkamazsın 1947
Fedakar Ana 1949
Vatan ve Namık Kemal 1951
Günahını Ödeyen Adam 1952
Beklenen Şarkı 1953
İlk Ve Son 1955
Büyük Sır 1956
Ayşecik Yavru Melek 1962
Beyaz Atlı Adam 1965
Korkusuzlar 1965
Sevgim Ve Gururum 1965
Yahya Peygamber 1965
Düşman Kardeşler 1965
Kovboy Ali 1966
El Kızı 1966
At Avrat Silah 1966
Çalıkuşu 1966
Sokak Kızı 1966
Sevda Çiçeğim 1966
Bizansı Titreten Adam 1967
Mıstık 1971
Yeşilçam Sokağı 1977
Kaynak
Internet Movie Database
http://arsiv.hurriyetim.com.tr
