Yapım Tarihi - 2010
Süre - 00:00:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - Öykü Tümer
Boğaziçi Üniversitesi Kadın Araştırmaları Kulübü'nün (BÜKAK) çektiği başörtüsü
belgeseli yeniden gösterimde! Belgesel gösteriminin ardından bugünlerde Türkiye
gündeminde geniş yer bulan
başörtüsü yasağını tartışıyoruz!
İlk gösterimi geçen mayıs ayında yapılan belgesele büyük ilgi gösterilmişti
"Shuttle’ı durdurdu güvenlik. Böyle giremezsiniz. Bekledim birisi bir şey desin
'Hayır o giremiyorsa ben de girmiyorum' ya da 'Hayır ne demek!' Çünkü orada o
güvenlik görevlisi yani. Hiçbir yetki
alanı yok insanlar üzerinde. Ve o shuttle’dan indim…“
Belgesel serüveni
Başörtüsü ile ilgili bir belgesel çekmek fikrinin temeli BÜKAK’ta yürüttüğümüz
eğitim çalışmaları, tartışmalar ve okumalar, sırasında atıldı. 2008 yılında yaz
okumalarımızın konusunu başörtüsü
yasakları ve etrafında dönen toplumsal cinsiyet politikaları olarak
belirlemiştik. Bu karar bizi iki yıldan fazla sürecek bir maceraya sürükledi.
BÜKAK’ta yapılan her okuma çalışması basılan bültenler,
açılan sergiler ve düzenlenen paneller aracılığıyla kamusallaştırılmaktaydı.
Kamusallaştırma aracı olarak belgeselciliğin seçilmesi o dönem ekipteki herkes
için yepyeni bir tecrübeyi de beraberinde getirecekti. Nitekim alınan bu karar
daha önce eline profesyonel olarak
kamera almamış 11 kadının hem belgeselcilik dünyasına bir adım atmasına hem de
ekip olarak asla unutulmayacak bir sürecin başlamasına sebep oldu. Çekimler
devam ederken ve kurgu masasına
geçtiğimizde, yüz yüze tanışmıyor olsak da görüşme yaptığımız her kadını sanki
yakından tanıyormuşuz gibi hissetmeye başlamıştık her birimiz. Ama asıl önemli
olan 11 kadının birlikte iş yaparken
birbiriyle kurduğu ilişki ve süreç içinde kurulan dostluklardı. Bu belgeseli
aslında en çok da kendimiz için çekmiştik ve en çok biz etkilenmiştik.
Hangi kamu ve neden bu konu
Belgeselin ortaya çıkmasındaki nedenlerden biri eğitimde başörtüsü sorununun
Türkiye’de yüksek siyaset malzemesi haline getirilmesine, yasağın başörtülü
kadınları nasıl etkilediğinin ve başörtülü
kadınların bu yasağı nasıl deneyimlediklerinin önemsizleştirilmesine, başörtülü
kadınların kamusal alanda istedikleri biçimde var olma haklarının ihlal
edilmesine ve iradelerinin yok sayılmasına
duyduğumuz tepkiydi. Belgeselimizin amacı başörtülü öğrencilerin diğer kadın
öğrencilerden farklılaşan yaşam deneyimlerinin ve yasaklara karşı yürüttükleri
mücadelenin görünürleşmesine katkıda
bulunmak, başörtülü kadınlarla başörtülü olmayan diğer öğrenci kadınların hangi
zeminlerde dayanışabileceğine ve ortak feminist bir dilin nasıl
oluşturulabileceğine dair Boğaziçi özelinde bir
tartışma başlatmaktır. Bu belgesel Boğaziçi Üniversitesi’nde 1980’lerden bu yana
eğitim alan başörtülü kadın öğrencilerin, başörtüsü yasaklarını nasıl
deneyimledikleri ve bu konunun okulda nasıl
tartışıldığı konusunda başörtülü ve başörtüsüz kadınların tanıklıklarına
dayanıyor.
Başörtüsü Türkiye’de tüm seviyelerdeki eğitim kurumlarında yasak. Üniversiteler
özelinde baktığımızda Boğaziçi ile İstanbul’daki herhangi bir üniversitede bile
yasağın uygulamaları çok farklılaşıyor.
Bu sebeple belgeselde “araştırdığımız kamu”, Boğaziçi kamusu. Görüşülen
kişilerin tümünün Boğaziçi geçmişi var. Görüşmelerde geçen Güney Meydan, Saatli
Bina’nın arkası, otopark yolunun
kestirmeye tercih edilmesi, shuttle vb. kavramlar Boğaziçi camiası için bambaşka
anlamlara sahip.
Belgeselcinin etiği ve kendi tarzımızı oluştururken
Belgesel izleyicisi, belgesel yönetmeni ve belgesel öznesi arasında kamera
yoluyla kurulan iktidar ilişkisini kırmak kamerayı elinde tutan bizlerin üretim
öncesi aşamadaki en büyük kaygılarından
biriydi. Bu sorun, gazeteciler için sık sık dile getirilen, aradan istenmeyen
yerlerin cımbızlanması ve gösterilen yerlerin bağlamından kopuk bir biçimde
yansıtılması ile benzerlik gösterir. Bu sebeple
biz de konuşacağımız insanlara bu konudaki hassasiyetimizi açıklayarak kamera
iktidarını kırmaya çalıştık. “Nasıl bir belgesel?” diye sorulduğunda genelde
kurduğumuz cümle şuydu- “Biz Boğaziçi’ndeki başörtülü kadın öğrencilerin kampüs deneyimini ve kampüs içinde bizimle
kurdukları ilişkileri anlamaya çalışıyoruz.”
Belgesel çekerken benimsediğimiz ilke, görüşme yapacağımız kadınlara dair bir
film çekmek değil onlarla birlikte bir film çekmek istememizdi. Bu yolda bizden
emeklerini esirgemeyen herkese.
Proje Ekibi
Kolektif Kadın Çalışması
(Aslı Sakalllı, Burcu Tokat, Deniz Nihan Aktan, Elif Sakin,
Gizem Aksu, Gülsüm Kavuncu, Öykü Tümer, Senem Kara,
Sümeyye Kavuncu, Şebnem Keniş)
Kurgu
Senem Kara, Öykü Tümer
Söyleşiler
Aslı Sakalllı
Burcu Tokat
Burcu Kalpaklıoğlu
Damla Özakay
Deniz Nihan Aktan
Elif Sakin
F.Cansu Varol
Gizem Aksu
Gülsüm Kavuncu
Öykü Tümer
Senem Kara
Sümeyye Kavuncu
Şebnem Keniş
Kamera ve Ses
Deniz Nihan Aktan
Elif Sakin
Gizem Aksu
Senem Kara
Öykü Tümer
Gülsüm Kavuncu
Post-prodüksiyon
Boğaziçi Üniversitesi Mithat Alam Film Merkezi
ve
BGST(Boğaziçi Gösteri Sanatları Topluluğu)
Metin:
Kolektif Kadın Çalışması
Ses miksajı
Ferhat Güneş
Görüntü düzeltme
Elif Ergezen
Afiş Tasarım
Gülsüm Kavuncu, Deniz Nihan Aktan
Deşifre
Kolektif Kadın Çalışması
Tanıtım
BÜKAK(Boğaziçi Üniversitesi Kadın Araştırmaları Kulübü)
Bu belgesel
Boğaziçi Üniversitesi
tarafından desteklenmiştir.
