Yapım Tarihi - 1985
Süre - 00:42:00
Bölüm Sayısı - 4
Yayın Tarihi - 01.01.1985
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe, 16mm Film
Yönetmen - Ertuğrul Karslıoğlu
Yapımcı - Semra Sander
Yapım Yardımcısı - Ahmet Baltacı, Orhan Tan
Yönetmen Yardımcısı - Abdullah Ceren
Kamera - Yalçın Gökçebağ, Gülbey Ergüven, Yavuz Türkeri, Ayhan Özvatan
Sesçi - Murat Tuncel Ülkü, Müslüm Yılmaz, Alaaddin Güven, İlhami Büyüktuna,
Hasan Ersoy
Kurgu - Ertuğrul Karslıoğlu, Fatih Arslan
Danışman - Prof. Dr. Metin Sözen
Metin Yazarı - Prof. Dr. Metin Sözen
Senaryo - Ertuğrul Karslıoğlu
Seslendiren - Sacit Onan
Özgün Müzik - Cem İdiz
Türk mimarisindeki değişim ve gelişim Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi
olmak üzere incelenmekte ve tarihi Türk mimarisinin özellikleri örneklerle
anlatılmaktadır. Sunuculuğunu Prof. Dr. Metin SÖZEN’in yaptığı bu yapım dört
bölümden oluşmaktadır.
1. Bölüm: “Selçuklular ve Beylikler” Selçuklular ve Beylikler Dönemi ele
alınmaktadır. Tarihi Anadolu kentleri, Safranbolu evleri, Diyarbakır surları,
Diyarbakır Ulu Camii, Konya Alaaddin Camii, II. Kılıçarslan Köşkü, Divriği Ulu
Camii ve Şifahanesi, Konya Sahip Ata Camii, Sırçalı Mescit, Beyşehir Ahşap Cami,
Diyarbakır Mesudiye Medresesi, Sivas İzzettin Keykavus Şifahanesi, Gök Medrese,
Çifte Minareli Medrese ve Buruciye Medreseleri, Karatay ve İnce Minareli
Medrese, Erzurum Çifte Minareli (Hatuniye) Medrese, Erzurum Yakutiye Medresesi,
Ahlat mezar taşları ve mezar anıtları, Emir Bayındır Kümbeti, Eski Erzurum
evleri ve Mevlana Türbesi’nin mimari özellikleri konu edilmektedir.
2. Bölüm: “İmparatorluğa İlk Adımlar” Osmanlı Devleti'nin büyüyüp imparatorluk
olmasıyla mimari yapılarda değişim konu edilmektedir. İmparatorluğun
sınırlarındaki büyümeye paralel olarak yapılardaki mimari tarz ve üslup
değişimine dikkat çekilmektedir. İznik, Bursa, İstanbul ve Diyarbakır'daki
tarihi yapılardan; İznik Yeşil Camii, Nilüfer Hatun İmareti, İznik Ulu Camii,
Hüdavendigar İmareti, Sultan 2. Murat Türbesi, Sultan Cem Türbesi, Yıldırım
Beyazıt Külliyesi, Çelebi Sultan Mehmet Külliyesi, Çelebi Mehmet Türbesi ve
Namazgah, Edirne'deki tarihi yapılardan Edirne Bedesteni, Edirne Eski Camii,
Muradiye Camii, Üç Şerefeli Camii, 2. Beyazıt Yapılar Topluluğu, Edirne Sarayı
kalıntıları, İstanbul'daki tarihi yapılardan Fatih Külliyesi, Topkapı Sarayı,
Çinili Köşk, 2. Beyazıt Külliyesi, Diyarbakır'daki tarihi yapılardan ise Safa
Camii olarak da bilinen İparlı Camii, Kasım Padişah Camii ve Fatih Paşa Camii
anlatılmaktadır.
3. Bölüm: “İmparatorluk ve Dorukta Bir Usta” Osmanlı mimarlığında 16. yüzyıl ele
alınmaktadır. Bir bakıma Mimar Sinan yüzyılı olan bu yüzyıl, Mimar Sinan’ın
Hassa Mimarlar Ocağının başında olması ve Türk mimarlığında görkemli yapıların
ortaya çıkması işlenmektedir.
İmpartorluğun mimari açıdan sergilenmesi için uygun eserlerin yapıldığı dönemde
yapılan eserler, ocağın çalışmaları ve mimari anlayış anlatılmaktadır.
Süleymaniye Külliyesi, Kanuni Sultan Süleyman Türbesi, Mimar Sinan Türbesi,
Şehzade Külliyesi, Şehzade Mehmet Türbesi, Rüstem Paşa Külliyesi, Erzurum Lala
Mustafa Paşa Camii, Edirnekapı Mihrimar Sultan Külliyesi, Konya Selimiye Camii,
Üsküdar Şemsi Paşa Külliyesi, Diyarbakır Elek Ahmet Paşa Camii, Kadırga Sokullu
Külliyesi, Selimiye Camii, Zal Mahmut Paşa Külliyesi, su yolları ve kemerler,
Büyükçekmece Köprüsü, Edirne ve Erzurum Rüstem Paşa Kervansarayları, Sokullu
Mehmet Paşa Hamamı ve Haseki Hamamı görüntülenmekte ve mimari özellikleri
hakkında bilgi verilmektedir.
4. Bölüm: “İmparatorluktan Cumhuriyete” İmparatorluğun sona erdiği ve
Cumhuriyetin temellerinin atıldığı dönemin mimarisi ele alınmaktadır. 17.
yüzyılın başından günümüze kadar mimarlık anlayışında gelişme ve değişmeye yer
verilmektedir. Mimar Sinan dönemi sonrasında, onun yetiştirdiği mimarların
yaptığı görkemli yapılar, 17. yüzyıldan sonra Osmanlı mimarlık ortamının batı
ile ilişkiye geçmesi, 18. yüzyılda tasarım ve bezemede batı etkisinin oluşması,
18. yüzyıldan sonra gelişen klasik Osmanlı Dönemi’ne dönüş “1. Ulusal Mimarlık
Dönemi” ve dönemin Cumhuriyet Dönemi’ne yansımaları ile Cumhuriyet Dönemi
mimarisi anlatılmaktadır. Programda; Sultanahmet Külliyesi, İbrahim Paşa Sarayı,
Yeni Camii ve Külliyesi, Konya Şerafettin Camisi, Revan ve Bağdat Köşkleri,
Kapalıçarşı, Nuri Osmaniye Külliyesi, Mihrişah Sultan Türbesi, İshak Paşa
Sarayı, Haliç Aynalıkavak Kasrı, Dolmabahçe Sarayı, Küçüksu Kasrı, kışlalar,
okullar, İstanbul Sirkeci Garı, Arkeoloji Müzesi, Haydarpaşa Garı, Sirkeci
Postanesi, diğer yapılar, vakıf hanları, Cumhuriyet Dönemi Ankara yapıları ve 1.
Ulusal Mimarlık Akımı hakkında bilgi verilmektedir.
Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ