Süt Uyuyunca



Yapım Tarihi : 1999
Süresi :
Bölüm Sayısı : 5

Yönetmen -
Sunucu - Artun ÜNSAL
Kurgu -
Çekim Yerleri -

Marmara Bölgesi’nin Geleneksel Peynir Çeşitleri anlatılıyor.
Anadolu’nun zengin peynir kültüründen bahsediliyor ve Marmara ile Doğu Karadeniz’in geleneksel peynirleri tanıtılıyor.

İstanbul Çarşı Pazarda “Beyaz Peynir”in, “Kaşar”ın iyisi…
Bolu Mengen peyniri, Adapazarı örgü peyniri, Trakya’nın keçi kaşarı… Ayrıca yerel üreticilerle söyleşiler de programda yer alıyor. 

Süt Uyuyunca Belgeseli NTV’de… gösterildi.




Kahvaltılıklar kitap olursa...

Televizyonlarda yemek kültürü üzerine yaptığı programlarıyla tanınan Artun Ünsal, üç yeni “damak kitabı” çıkardı. Ama bu eserlerin bilindik yemek kitapları olduğu sanılmamalı. Artun Ünsal, uzun süren araştırmaları ve gezileri sonucunda, sofralarımızın vazgeçilmez yiyecekleri olan ekmek, peynir ve zeytini başlıbaşına bir kültür nesnesi olarak ele almış.
YKY’den çıkan “Nimet Geldi Ekine; Türkiye’nin Ekmeklerinin Öyküsü”, “Süt Uyuyunca; Türkiye Peynirleri” ve “Ölmez Ağacın Peşinde; Türkiye’de Zeytin ve Zeytinyağı” adlı kitaplar, “Bunları yiyip geçme; tanı “ der gibi. Her bir ürünle ilgili ayrıntılı genel kültür bilgisi veren kitapların ayırt edici özelliği; bu yiyeceklerin Anadolu’daki öyküsünü ele alması. Kitaplar bununla da kalmıyor; bu yiyeceklerin insanlık tarihindeki ortaya çıkış serüvenlerine de eğiliyor.
Kitaplar daha önce yine YKY tarafından 23.5x 33 cm boyutlarında basılmıştı. Aynı kitapların küçük boyutta yapılan bu yeni baskıları, daha fazla kişinin edinebilmesi açısından yararlı.

Ekmek
İlk kitabımız; Anadolu insanının kutsal saydığı nimet üzerine. Alın terinin karşılığı olarak kazanılan paraya onu ön ek olarak katmaz mıyız? Bunun nedeni, karnımızı doyuran temel besin yani azığımız olmasıdır. Ekmeksiz bir sofra düşünemeyiz. Onsuz doyduğumuzu anlamayız. Artun Ünsal’ın kitabı, “Her şeyden önce kültür ağırlıklı bir deneme”. Kitap ilk bölümde “mağara adamı”nın tahıl ekmeyi nasıl keşfettiğini inceliyor. Daha sonra da ekmeği kimlerin icat etmiş olabileceğine dair savları ortaya koyuyor. İkinci bölüm, Anadolu özelinde ekmeğin tarihine yoğunlaşıyor. Ekmeğin, Anadolu uygarlıklarının yaşamında nasıl bir yer edindiğini anlatıyor. Üçüncü bölüm; inançlarda, dinlerde ve Anadolu folklorunda ekmeği inceliyor. Ve nihayet günümüz; dördüncü bölüm ekmeğin tarladan sofraya kadar ki emek, sabır ve bereket dolu öyküsünü işliyor. Tabii farklı yöreleri ve teknikleri karşılaştırarak. Kitapta köy ekmekleri ve çarşı ekmeklerine başlı başına bölümler ayrılmış. Son bölüm ekmek türevi yiyeceklere ait; katmer, çörek, börek ve ekmekten yapılan yemekler.
Zeytin ve yağı; sınırları Anadolu coğrafyasını aşan kutsal “hayat ağacı”nın meyvesi ve onun “Altın sıvısı”. Nuh Tufanı’nın bittiğini müjdeleyen güvencin, ağzında zeytin dalıyla havalandığından beri barışın sembolü oldu. Adı Akdeniz uygarlıklarıyla özdeşleşen bu bitki ve meyvesinden Anadolu coğrafyası da nasibini almış.

Zeytinle ilgili her şey
Kitapta ilk zeytin yetiştiriciliğinin günümüzden altı bin yıl önce Anadolu’da ya da buraya çok yakın bir bölgede başladığını öğreniyoruz. Zeytin o zamandan beri Akdeniz’de kurulu uygarlıkların baştacı olmuş. Yeri gelmiş kandillerde yanarak geceleri aydınlatmış, yeri gelmiş vücuda sürülüp şifa bulunmuş ve en sonunda da sofraların başköşesine oturmuş.
Kitapta zeytinin ağacı, meyvesi ve yağı ile ilgili akla gelebilecek her türlü bilgi mevcut; zeytin ağacının nasıl aşılandığından, zeytinyağlı yemek tariflerine, zeytinle başlayan belde adlarından, mazide kalmış zeytinyağı firmalarına kadar. Kitabın sonunda, ülkemiz zeytincilik söktörünün durumunu istatistik verilerle birlikte değerlendiren bir bölüm var.

Süt uyuyunca
Geldik üçüncü kitaba; “Süt Uyuyunca”nın önsözünde, bizim peynirlerimizi beğenmeyen Batılılara hayli içerleyen yazar, tüm bir kitap boyunca “Anadolu’da da Avrupa’daki kadar zengin bir peynir kültürü var” savını kanıtlamaya çalışıyor. Ancak peynirin bizim yemek kültürümüzde Avrupa’da olduğu kadar ön planda olmadığı bir gerçek. Çünkü Anadolu’da sütten yalnızca peynir elde edilmiyor. Pek çok yörede yoğurt, daha fazla öne çıkan bir geleneksel süt ürünü. Çalışma, ülkemizde eksik kalmış bir boşluğu dolduruyor ve Anadolu’daki peynir türlerine ait ayrıntılı bir envanter çıkarıyor.

evrensel.net
Koray Karaermiş
14 Ağustos 2003