Gidenlerin Gelenlerin Kalanların Toprağı Gökçeada



Yapım Tarihi : 2003
Süre : 00:30:00
Formatı : Dijital Betacam, Renkli, Türkçe

Belgeselin Yayın Fotografları

Yönetmen - Neşe ERTÜRK
Yapımcı - Neşe ERTÜRK
Danışman - Doç. Dr. Rıdvan YURTSEVEN
Görüntü Yönetmeni - Yusuf GÜVEN, Cemalettin İRKEN
Kameraman - Mevlüt DÖNER
Kamera Asistanı - Umut YÖRÜKOĞLU
Kurgu - Satı ATAOĞLU, Pınar ÖNEY, Yusuf ŞEN, Özgür ARIKAN
Yapım - Yönetim Yardımcısı - Özge AKKOYUNLU, Yeşim SÖNMEZ
Grafik Animasyon - Fatih TOGAY
Fotograf Arşiv - Doç. Dr. Rıdvan YURTSEVEN, Barba YORGO, Spiros MELETZIS
Türkü - "Sökün Ayı" Aşık Alı İzzet ÖZKAN
Solist - Beyhan KARSLI


Göç - Mülteciler Belgeselleri günlerinde gösterildi. 21-23 Haziran 2004
Osmanlı Bankası Müzesi Sineması, gösterim. 2006



Tarih devletlerin değil; insanın öyküsüdür. Ve kim bilir, ne çok öykü vardır bilmediğimiz.

Tarih bilmeyi, tarih bilincine sahip olabilmeyi, bizlere dikte edilen metinleri anlama çabası olarak algıladık uzun yıllar... İmparatorlukların ya da devletlerin, kazananlar ve kaybedenler olarak kategorize edildiği; yalnız bu kadarının geçmişi kavramada yeterli görüldüğü bir tarih anlayışı...

Hiçbir zaman tam olarak net bir çerçeveye oturtulamadı bu metinlerin içerdiği bilgiler. Rüzgarın yönüne göre değişir oldular kimi zaman. Bizlere bu denli yabancı ve ruhsuz bilgileri, sadece sınıf geçmek için ezberledik okul yıllarımızda.

Belki de bu nedenle, tarihe ilişkin sayfaları kapatıverdik müfredatı tamamladığımızda... Oysa tarih, -bir disiplin olarak- geçmişi anlamada, geleceği doğru kurmada, hayatı eksik bile olsa samimiyetle algılamada bize sonsuz bilgiler sunmalıydı... Biz o bilgilerin gerekliliğini, tarihin bir dönemine tanıklık eden kişilerin yazılı / sözlü anlatımlarında fark edebildik, dahası tarihin tadına varabildik yıllar sonra... Ve sivil tanıkların önemini de bu sayede anladık.



Gökçeada'yı Resmetmek
Bu denli uzun bir giriş, Gökçeada'yı bugünü ve geçmişi ile resmetmeyi amaçlayan belgeselin bakışını ortaya koymak içindi. Gökçeada'yı, Adalılar anlattı bizlere... Yaşadıkları yakın tarihi özetlediler anılarında. Hepsi inanılmaz derecede içtendi aktardıklarında... Onların hikayesi, aslında Gökçeada'nın hikayesiydi. Dün ve bugün paralel yürüdü belgesel boyunca ve bizden bir tek cümle dahi eklenmedi.

Bizim ne demek istediğimiz, görüntülerin ve sözlü anlatımların kurguda seçilmesi ve sıralanması esnasında ortaya çıktı. Malzeme, bir anlamda bizim sözümüzü doğurdu.

Nasıl mı? Tarih boyunca tüm dünyada milyonlarca insan doğdukları topraklardan uzaklarda yaşamak zorunda kaldı. Bazen kendi istekleriyle bazen de kendileri dışında bir iradenin aldığı kararla... Türkiye'nin genelinde ve Gökçeada özelinde bunun örnekleri çok...

Yakın tarihinde hep istimlakle, iskanlarla, yeniden ve sonra yeniden yapılan kadastro çalışmalarıyla anılır oldu Gökçeada... "İstimlak - iskan - kadastro" demek "göç" demek bir anlamıyla... Zorla veya zorunlu olarak, yakına yada uzağa... Kurulalı henüz iki yıl olmuş bir köy var Ada'da... Şirinköy... Şirinköy'ün nüfusunu oluşturan Bulgaristan göçmenlerinden Halim GARİP, kelimeler yetmeyince yaşadıklarını anlatmaya, "Bunu en iyi göç eden bilir bacım" cümlesiyle tamamlıyor sözlerini...

O halde birbirinin dilinden en iyi Gökçeada'lılar anlar. Çünkü Gökçeada, kelimenin tam anlamıyla bir göçmenler adasıdır. Avustralya'ya, Afrika'ya, Amerika'ya kısaca dünyanın yedi bucağına dağılmış Adalılarıyla yada hemen karşı kıyıdan; Çanakkale'den, Muğla'dan, Isparta'dan Kars'tan Adıyaman'dan gelenleriyle...


Kaynak - TRT Radyo Televizyon Dergisi, Sayı 172, Sayfa 48, Eylül 2003



Yayın Adı GİDENLERİN GELENLERİN KALANLARIN TOPRAĞI GÖKÇEADA
Yapımcı Ünite BELGESEL PROGRAMLARI MÜDÜRLÜĞÜ
Yapımcı Adı NEŞE ERTÜRK
Yönetmen Adı NEŞE ERTÜRK
Süre : 29'08"
İlk Yayın Tarihi 2003-09-18
Açıklama GÖKÇEADA'NIN DÜNÜNE BUGÜNÜNE BAKAN BELGESELDE ADALI RUMLARLA VE TÜRKLERLE YAPILAN RÖPORTAJLAR YER ALIYOR. PROGRAMDA ELE ALINAN KONULAR, ADA'YA ÖZGÜ İMROZ KOYUNUN KIRKIM SÜRECİ İLE PARALEL KURGULANIYOR.
BU BÖLÜMDE ADA'NIN ESKİ YERLEŞİM ALANLARINI OLUŞTURAN RUM KÖYLERİNE-TEPEKÖY, DEREKÖY, ZEYTİNLİKÖY, ESKİ BADEMLİ, KALEKÖY-ADALILARIN GEÇMİŞTE KALAN ADALET VE GELENEKLERİNE -EĞLENCELER, ZEYTİNYAĞ ÜRETİMİ, SABUN YAPIMI- ADA'YA SONRADAN GELENLERLE KURULAN DOSTLUKLARA VE RUMLARIN AYRILIŞ ÖYKÜSÜNE YER VERİLİYOR.


GİDENLERİN GELENLERİN KALANLARIN TOPRAĞI GÖKÇEADA
Materyal Cinsi DBA
Yapımcı Ünite BELGESEL PROGRAMLARI MÜDÜRLÜĞÜ
Yapımcı Adı NEŞE ERTÜRK
Yönetmen Adı NEŞE ERTÜRK
Süre : 28'21"
İlk Yayın Tarihi 2003-09-25

Açıklama
GÖKÇEADA'NIN DÜNÜNE BUGÜNÜNE BAKAN BELGESELDE ADALI RUMLARLA VE TÜRKLERLE YAPILAN RÖPORTAJLAR YER ALIYOR. PROGRAMDA ELE ALINAN KONULAR, ADA'YA ÖZGÜ İMROZ KOYUNUN KIRKIM SÜRECİ İLE PARALEL KURGULANIYOR.

BU BÖLÜMDE SONRADAN KURULAN TÜRK KÖYLERİNE- ŞİRİNKÖY, YENİ BADEMLİ, EŞELEK, UĞURLU - DEREKÖY'DE Kİ TARİHİ ÇAMAŞIRHANEYE, DOKUMALARA, GELENEKSEL MERYEM ANA BAYRAMI'NA, TUZ GÖLÜ VE TUZ TOPLAMA GELENEĞİNE, ADALI OLMANIN ZORLUKLARINA VE ADALILARIN UMUDU HALİNE GELEN ADA TURİZMİ ELE ALINDI.



Bant No DBA-2053
Yayın Adı GÖKÇEADA GELENLERİN GİDENLERİN KALANLARIN TOPRAĞI
Materyal Cinsi DBA
Yapımcı Ünite BELGESEL PROGRAMLARI MÜDÜRLÜĞÜ
Yapımcı Adı NEŞE ERTÜRK
Yönetmen Adı NEŞE ERTÜRK
Süre : 48'00"
İlk Yayın Tarihi

Açıklama
TARİH BOYUNCA TÜM DÜNYADA MİLYONLARCA İNSAN DOĞDUKLARI TOPRAKLARDAN UZAKLARDA YAŞAMAK ZORUNDA KALDI.BAZEN KENDİ İSTEĞİ BAZEN DE KENDİ DIŞINDA BİR İRADENEN ALDIĞI KARARLA....

TÜRKİYE GENELİNDE GÖKÇEADA ÖZELİNDE BUNUN ÖRNEKLERİ ÇOK...
GÖKÇEADA TAM BİR GÖÇMENLER ADASI.AVUSTRALYA'YA, AMERİKA'YA, AFRİKA'YA KISACA DÜNYANIN YEDİ BUCAĞINA DAĞILMIŞ ADALILARI YA DA HEMEN KARŞI KIYIDAN...

ÇANAKKALE'DEN, MUĞLA'DAN, ISPARTA'DAN; KARS'TAN, ADIYAMAN'DAN GELENLERİYLE..BU SOSYAL MOZAİĞİ OLUŞTURANLARIN BÜYÜK ÇOĞUNLUĞU BİRBİRLERİYLE KARIŞMIŞ DURUMDA, DOSTLUKLAR KURMUŞ, EVLİLİKLER YAPMIŞLAR. BELGESEL BU DOSTLUKLARIN SICAKLIĞINDA ACI TATLI ANILARLA HARMAN EDİLDİ.

BELGESEL, GÖKÇEADA'YA ÖZGÜ YABANI BİR KOYUN CİNSİ OLAN İMROZ KOYUNUNUN KIRKIM SÜRECİNDE KIRKIMA KATILAN KOSTA VE MEHMET'İN HAYAT HİKAYELERİ, DOSTLUKLARI PARALELİNDE GELİŞİYOR.
PROGRAMDA ADANIN ESKİ YERLEŞİM BÖLGELERİNİ OLUŞTURAN RUM KÖYLERİNE, ADET VE GELENEKLERİNE, ADADA KURULAN İSKAN KÖYLERİNE, ADANIN YENİ GELENLERİYLE ADANIN ESKİLERİ ARASINDA KURULAN DOSTLUKLARA VE RUMLARIN AYRILIŞ ÖYKÜSÜNE, 14-19 AĞUSTOS TARİHİNDE GELENEKSEL OLARAK SÜRDÜRÜLEN MERYEM ANA BAYRAMINA YER VERİLDİ.

Kaynak
TRT Arşivi



Gidenlerin, Gelenlerin, Kalanların Toprağı; Gökçeada Osmanlı Bankası Müzesi Sineması'nda

Osmanlı Bankası Müzesi Sineması'nda "Toplumsal Hafıza / Belgesel Sinema" teması altında, yönetmenliğini Neşe Ertürk'ün yaptığı Gidenlerin, Gelenlerin, Kalanların Toprağı; Gökçeada adlı Türkiye yapımı belgesel gösterilecek. 16 Mart Perşembe günü saat 19:00'da yapılacak gösterimin ardından, Mübadele İnternet Grubu Moderatörü ve Doktor Bülent Tandoğan, Adalı Olmak... Adadan Adaya Göç konulu bir söyleşi gerçekleştirecek.

"Gidenlerin, Gelenlerin, Kalanların Toprağı; Gökçeada" başlıklı belgeselde, İmroz'da koyun kırkma sürecine katılan Kosta ve Mehmet'in dostlukları paralelinde, tam bir göçmenler adası olan Gökçeada anlatılıyor. Filmde, adanın eski yerleşim bölgelerini oluşturan Rum köylerine, adet ve geleneklerine, sonradan kurulan iskan köylerine, yeni gelenlerle adanın eskileri arasında kurulan dostluklara, Rumların ayrılış öyküsüne ve geleneksel olarak sürdürülen Meryem Ana Bayramı'na renkli bir anlatımla yer veriliyor.

Osmanlı Bankası Müzesi Sineması'nın Belgesel Sinemacılar Birliği danışmanlığında hazırlanan programı, her hafta farklı bir temayı içeren filmler ve ardından yapılan söyleşilerden oluşuyor. Seanslar, (0212) 334 22 70 numaralı telefondan rezervasyon yaptırılarak ücretsiz izlenebiliyor.

Filmin Künyesi
Gidenlerin, Gelenlerin, Kalanların Toprağı; Gökçeada
Yönetmen: Neşe Ertürk/ TRT Ankara Televizyonu
Türkiye/ 2004 / 48'