Sinema ve Tasarım



Önder Şenyapılı
Boyut Kitapları
Aralık 2002
1. Hamur
189 Sayfa

1895 yılında yaşama katılan cinematographe’ın mucidi Lumiere Kardeşler’in filmleri var olanı/olup biteni/güncel yaşamdan kesitleri, vb. olduğu gibi görüntülüyordu. Çok uzun yıllar sinema ürünleri, - filmler, ilk gösterimde sunulanların benzeri olarak çekildiler. Bu filmlerde bir tasarım kaygısı yoktu. Tasarım kaygısı, olanı olduğu gibi aktarmamak gereği duyumsanınca ortaya çıktı. Böylece, görsel tasarım önem kazandı. Görsel tasarıma önem verilmesiyle birlikte sinema görsel sanat dalları arasına katıldı.

Çok geçmeden yalnızca göze değil, kulağa da seslenmeye başladı sinema. Böylece, sinemada tasarım, artık yalnızca görüntüyle değil, görüntüyü destekleyen konuşma sesleri, geri plan sesleri, müzik ve başka öğeleri de kapsamaya başladı.
Siyah-beyazdan renkliye geçildiğinde görüntü tasarımının çok ayrımlı boyutlar kazandığı ve tıpkı bir resim gibi ya da resim sanatının uyguladığı ilk ve kurallara bağlı olarak ele alınması zorunluluğu doğdu. Teknolojik gelişimler, ve her şeyden önce film (ve elbette perde) boyutlarının değişimi çerçeveleme ve genel düzenleme açısından yeni tasarım uygulamalarını gerektirdi.

Sinema var olmayanı yaşama katmak, gerçekmiş izlenimi veren yanılsamalar yaratmak açısından da benzeri bulunmaz bir görsel-işitsel sanattır. Bu bağlamda sinema sanayi için düş sanayi yakıştırması da yapılmıştır. Günümüzde ulaşılan teknoloji sayesinde gerçekte var olmayan varlıklar (ın görüntüleri) ile gerçekte var olan varlıklar (ın görüntüleri) bir araya getirilebilmekte ve uyumlu bir oyun sergilemeleri sağlanmaktadır ki, bu yaman bir tasarım çabası gerektirmektedir. Sonuçta, birçok şeyin bir araya getirilmesiyle oluşturulan filmin, her şeyden önce, çeşitli tasarımların birleştirilmesiyle eldelenen bir bütün olduğu unutulmamalıdır.

Önder Şenyapılı Sinema ve Tasarım adlı bu kitabında bir filmi, giderek perdeye yansıyan her sonul görüntüyü oluşturan tasarım öğelerini tek tek ele alıp bunların nasıl, hangi ilke ve kurallar gözetilerek tasarımlandığını/tasarımlanması gerektiğini örnekler vererek açıklayıp anlatmakta, başarılı bir sinema ürününün oluşmasını etkiyen tasarım öğelerinin özelliklerini araştırmaktadır.

Özetle, doğuşundan bugüne gelişimi, özellikleri, yönetimi, senaryosu, özel efektleri, dekorları, kostümleri ve kurgusuyla sinemayla bir izleyici olarak ilgilenenler kadar, onun bir parçası olmak isteyenler için de temel bilgiler içeren bir kitap Sinema ve Tasarım.