|
F Stop
Objektiflerde içeri giren
ışık miktarını ayarlamak için diyafram kullanılmaktadır. İnsan gözünde olduğu
gibi diyafram kısılarak
içeri giren ışık miktarı azaltılabilir veya diyafram açılarak içeri giren ışık
miktarı artırılabilir.
İçeri giren ışığın miktarı kamera veya fotograf makinesinin görüntüyü oluşturmak
için kullandığı film veya sensorun (ccd veya cmos) ışığa duyarlılığı ile doğru
orantılıdır. İnsan gözünün gördüğü ışık şiddetini, kontrastlığı yakalamak için
doğru diyaframı hesaplayarak filmi veya sensoru doğru pozlamak gerekir. Bunun
için konudan yansıyan ve ışık kaynağından direk gelen ışık şiddetini ölçmek
lazımdır. Kamera ve fotograf makinelerinde otomatik olarak ışık ölçümü yapan bir
çeşit pozometre bulunur veya ışığı harici bir pozometre ile ölçerek o anki F
Stop değerini bulabiliriz.
Objektiften içeri giren ışık miktarı matematiksel yöntemle hesaplanarak, üretici
firma tarafından objektifin diyafram halkası üzerine F stop değerleri işaretlenir.
Bu işaret noktalarının her birine F Stop veya F Stop noktaları denir.
Objektif üzerinde F Stop noktalarının bulunduğu mekanizmaya diyafram halkası
denilir.
Diyafram ölçü birimi bileziği durdurulmalı veya durdurmasız dönebilir şekilde imal edilmiştir.
Işık değeri ölçüldükten sonra, objektif üzerindeki ölçü saptama çizgisine (INDEX MARK)
bulunan diyafram değeri getirilerek, istenilen açıklık ayarlanmış olur.
Durdurmalı diyafram halkasında F Stop değerlerine gelindiğinde bir bilye bilezik
üzerindeki deliğine oturarak diyafram değerini sabitler. Durdurmasız diyafram
halkasında ise bilye yoktur. Işık ölçümünden sonra diyafram otomatik olarak veya
el ile manuel olarak istenilen yere getirilir.
Gelişmiş hassas ölçüm yapılan durumlarda her F stop arasında da diyafram
bağlanabilir. Her F Stop durak noktası arasında 8 aralık olduğu varsayılır. Bu
noktalara KIL denilir. 8 - 5.6 / 8 = 0.3 olarak hesaplarsak her KIL 0.3 f stop
değerindedir. Örneğin hassas bir ölçüm ile 5.6 diyaframı 2 KIL geçe diyafram
bağlanabilir. Elektronik göstergelerde ise bu değer f/6.2 olarak görülebilir.
Objektiflerde f/stop sayıları
merceğin odak uzunluğunun diyaframın çapına bölünmesi esasına göre geometrik
(matematiksel) olarak bulunur.
F stoplar objektife gelen ışık şiddetini, T Stoplar ise, mercekten çıkan
görüntüyü oluşturan ışık şiddetini anlatır.
Örneğin f/5.6 diyafram değeri f/8 değerinden iki kat daha fazla ışık miktarı
geçirirken f/4 değerinin ise yarısı kadar ışık geçirir.
F Stop değerleri objektifin özelliğine göre değişkenlik gösterebilir. Örneğin
tele objektiflerde en açık diyafram f/4 den başlayabilir. Geniş açılı ışığa
duyarlı lenslerle imal edilen bir objektifte ise f/1/4 değerinden başlayabilir.
f/4 den başlayan diyafram değeri objektifin en fazla 4 diyafram açılabileceğini
anlatır. f/1.4 den başlayan diyafram değerine sahip objektif daha düşük ışık
şiddetlerinde pozlama yapabilir. Objektifin en düşük diyafram değeri aslında
diyaframın en açık olduğu değer olarak düşünülse de aslında diyaframın devre
dışı olduğu değer anlamını taşır.
Bu konuda matematiksel hesap yapılabilmesi için aşağıdaki standartlar
kullanılmaktadır.
Standard full-stop f-number scale
|
| Including Aperture Value |
Typical one-half-stop f-number scale |
Typical one-third-stop f-number scale |
Typical one-quarter-stop f-number scale |
| AV |
f/# |
|
|
|
| -2 |
0.5 |
1.0 |
1 |
1.8 |
| -1 |
0.7 |
1.2 |
1.1 |
2 |
| 0 |
1.0 |
1.4 |
1.2 |
2.2 |
| 1 |
1.4 |
1.7 |
1.4 |
2.4 |
| 2 |
2 |
2 |
1.6 |
2.6 |
| 3 |
2.8 |
2.4 |
1.8 |
2.8 |
| 4 |
4 |
2.8 |
2 |
3.2 |
| 5 |
5.6 |
3.3 |
2.2 |
3.4 |
| 6 |
8 |
4 |
2.5 |
3.7 |
| 7 |
11 |
4.8 |
2.8 |
4 |
| 8 |
16 |
5.6 |
3.2 |
4.4 |
| 9 |
22 |
6.7 |
3.5 |
4.8 |
| 10 |
32 |
8 |
4 |
5.2 |
| 11 |
45 |
9.5 |
4.5 |
5.6 |
| 12 |
64 |
11 |
5.0 |
6.2 |
| 13 |
90 |
13 |
5.6 |
6.7 |
| 14 |
128 |
16 |
6.3 |
7.3 |
| |
|
19 |
7.1 |
8 |
| |
|
22 |
8 |
8.7 |
| |
|
|
9 |
9.5 |
| |
|
|
10 |
10 |
| |
|
|
11 |
11 |
| |
|
|
13 |
12 |
| |
|
|
14 |
14 |
| |
|
|
16 |
15 |
| |
|
|
18 |
16 |
| |
|
|
20 |
17 |
| |
|
|
22 |
19 |
| |
|
|
|
21 |
| |
|
|
|
22 |
Modern objektiflerde F Stop değerleri kullanım kolaylığı için standart
geometrik sıra numaraları ile bir dizin oluştururlar.
f/1, f/1.4, f/2, f/2,8, f/5,6, f/8, f/11, f/16, f/22, f/32, f/45, f/64, f/90, f/128 gibi.
Bu geleneksel numaraları hatırlamak, yazmak ve konuşmak daha kolaydır.
Birbirini takip eden F Stop değerleri matematiksel yolla formülle elde edilebilir.
Özellikle renkli çalışmalar için, klasik objektiflerden daha fazla sayıda
optik elaman gerektiren zum objektifler için daha önemlidir.
Zum tipi objektiflerde büyük sayıda yansıtıcı optik yüzey bulunması
ve ışık emilmesi yüzünden önemli ölçüde ışık kaybı olur.
Bu nedenle, matematiksel yolla saptanan f/stop yerine elektronik
yolla bulunan T / stop kullanılması tercih edilir.
|
|
|
|