Variable, pull x mag
Volts/div'in hassasiyetini 5 kat büyütür. Bu düğme basılı ve 5 mV konumundayken, öne doğru çekildiğinde iki çizgi aralığı 1 mV olur.

Add
Kanal 1 ve kanal 2 sinyallerinin matematiksel olarak toplanmasını sağlar. (Eğer position düğmesi öne doğru çekilirse bu kez iki kanalın farkı görülür.)

Dual
CH1 ve CH2 düğmeleri basılı konumdaysa ekranda iki sinyalde izlenebilir.

Auto
Trigger (tetikleme) sinyali uygulanmadığında ya da sinyal frekansı 50 Hz nin altında olduğunda cihaz otomatik olarak tarama yapar.

Position pull x 10 mag
Ekranda taranan görüntünün yatay posizyonunu ayarlar. Yani bu düğme öne çekildiğinde ekranda taranan dalganın uzunluğu 10 kat genişler.

Level
 Ekrandaki ışıklı sinyalin durdurulmasını sağlar.

Uncall
Seçilen kısmın ayarı aşıldığında îkaz eder.

Ext. input
Dışardan tetikleme sinyalinin uygulanmasını sağlayan konnektördür.

Ext-trig.
Osilâskobun kendi tetiklemesini keser ve dışardan tetiklemeye hazırlar.

Norm
Sınırlamasız frekans tetiklemesi yapar.

X-Y
Ekrandaki şekli dikey bir çizgi hâline getirir.

LF
Ses frekansında tetiklemeyi sağlar.

Line
Şebeke frekanslı (50-60 Hz) gerilimlerde tetiklemeyi sağlar.

Trace rotation
Yatay ışık çizgisinin tam yatay hâle getirilmesinde kullanılır.

HF
Yüksek frekansta tetiklemeyi sağlamak için kullanılır.

Trigger selector
Tetikleme seçici

Time-base
Yatayda tarama hızını ayarlar. Bu komütatörün üzerinde bulunan pot yataydaki tarama hızının hassas ayarının yapılmasında kullanılır.

Invert I
Birinci düşey kanala uygulanmış sinyalin fazını 180° ters çevirir.

Dual
Çift ışınlı osilâskoplarda iki kanal girişini aynı anda gösterir.

Slope +/-
Işıklı sinyalin (+) ve (-) kısımlarını seçmek için kullanılır.

Fuse
Osilaskobu koruyan sigorta

Filter
Dalga şeklinin görüntüsünü düzeltir.

Input
Giriş

Test sinyalinin gerilim ile frekansının ölçülmesi ve kalibrasyon
Osilaskop ile doğru ölçüm yapabilmek için aygıtın tüm ayarlarının doğru yapılmış olması gerekir. Osilaskop kullanılacağı zaman şu hazırlıklar yapılmalıdır:

1. Cihazın beslemesi topraklı prizden yapılmalıdır.

2. Toz ve nemin olmadığı bir ortamda kullanılmalı ve muhafaza edilmelidir.

3. Kullanılacak osilaskobun tüm özellikleri bilinmelidir.

4. AC-GND-DC komütatörü uygulanan sinyale göre ayarlanmalıdır.

5. Ekranda yatay çizgi yoksa, parlaklık düğmesi en yüksek değere getirilmelidir.

6. Volt/div. komütatörü en yüksek voltaj kademesine alınarak ölçüme başlanmalıdır.

7. Senkronizasyon anahtarı dahili (int.) konumuna getirilmelidir.

8. Işını düşey ve yatay kaydırmada kullanılan potlar orta değere getirilmelidir.

9. Focus (odaklama) potuyla çizgi netleştirilmelidir.

10. Osilaskop uzun süre kullanılmamışsa prob cal noktasına bağlanarak hassasiyet ayarı (calibration, kalibrasyon) yapılmalıdır.

Cal. (calibration) işleminin yapılışı
Time/div. komütatörü .2 mS (0,2 milisaniye), volt/div. komütatörü ise .1 V (0,1 volt), prob x1 konumuna alındıktan sonra cal. noktasından yapılan ölçümde ekranda oluşan görüntünün yatayda ve dikeyde 5 karelik bir yer kaplaması gerekir.

Osilaskop ile frekans ve gerilimin ölçülmesi

Osilaskop ekranında oluşan sinyalin frekans değerini bulmak için bir alternansın yatay düzlemde kapladığı alan (kare sayısı) belirlenir. Bulunan değer sinyalin periyodudur. Saniye cinsinden olan periyot bulunduktan sonra f = 1/T denklemi kullanılarak girişe verilen sinyalin frekansı belirlenir.

Şöyle ki;

Periyot (T) = (Time/div) x Sinyalin bir saykılının yatay düzlemde kapladığı kare sayısı [saniye]

Frekans (f) = 1/periyot = 1/T [Hz]

Bu açıklamalardan yararlanarak cal. noktasından girişe uygulanan test sinyalinin frekansını belirleyelim.

Time/div.: 0,2 milisaniye

Periyot (T) = 0,2x5 = 1 mSn = 0,001 saniye

f = 1/0,001 = 1000 Hz = 1 kHz

Test sinyalinin gerilim değeri

Volts/div.: 0,1 V

U = (volts/div.) x Sinyalin dikey eksende kapladığı kare sayısı = 0,1x5 = 0,5 V




Kalibrasyon

Ölçme işlemlerinde kullanılacak osilaskobun kalibrasyon işlemi yapılırken cal. noktasından yapılan ölçüm 1 kHz ve 0,5 volt değerini göstermezse diğer ölçümlerin tümü hatalı olacaktır. O nedenle kalibrasyonda işleminde hatalı ölçüm görülürse volts/div. ve time/div. komütatörlerinin üst kısmında bulunan potansiyometreler çevrilerek ekranda 1 kHz ve 0,5 V değerinde bir görüntünün oluşması sağlanır.

Osilaskobun kalibrasyonunda ekranda oluşan görüntü
Kalibrasyon potansiyometreleri
Osilaskop ile DC ve AC gerilimin ölçülmesi



1. DC gerilim ölçmek

AC-GND-DC anahtarı DC konumuna alınır. Ölçümde kullanılan probun zayıflatma özelliği varsa bu işlemi yapan anahtar x1 konumuna getirilir. Volts/div. komütatörünün değeri değiştirilerek DC sinyalin ekranda görünmesi sağlanır. Sinyalin dikey eksende X noktasından yukarıya doğru kapladığı kare sayısı belirlenir. Kare sayısı volts/div. komütatörünün gösterdiği değer ile çarpılıp sonuç bulunur.

Örnek: DC sinyalin dikey eksende bulunduğu nokta X ekseninden 2 kare yukarıdadır. Volts/div. komütatörü ise x2 V konumundadır. Girişe uygulanan DC gerilimin değerini bulunuz.

Çözüm: U = (volts/div) x kare sayısı = 2x2 = 4 V Not: Eğer osilâskobun probunun zayıflatma komütatörü x10 konumunda duruyorsa bulunan değer 10 ile çarpılır. Yani bu durumda giriş gerilimi 40 V olur.



2. AC gerilim ölçmek
AC-GND-DC anahtarı AC konumuna alınır. Ölçümde kullanılan probun zayıflatma özelliği varsa bu işlemi yapan anahtar x1 konumuna getirilir. Volts/div. komütatörünün değeri değiştirilerek AC sinyalin ekranda görünmesi sağlanır. Sinyalin dikey eksende kapladığı kare sayısı belirlenir. Kare sayısı volts/div. komütatörünün gösterdiği değer ile çarpılıp 2'ye bölünerek gerilimin maksimum (tepe) değeri bulunur.

Örnek: AC sinyal dikey eksende 4 karelik bir alan kaplamıştır. Volts/div. komütatörü ise x5 volt konumundadır. Girişe uygulanan AC gerilimin maksimum, etkin ve ortalama değerini bulunuz.